اگر کودکی راز ترسناکی را به شما گفت، چه واکنشی نشان می دهید؟
دکتر محمدمهدی سیدناصری
حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال
اگر کودکی راز ترسناکی را به شما گفت، چه واکنشی نشان می دهید؟
گاهی کودک پس از مدت ها تردید، موضوعی نگران کننده را با والد، معلم یا فرد مورد اعتماد خود در میان می گذارد. ممکن است درباره تهدید، آزار، تحقیر، سوءاستفاده یا رفتاری صحبت کند که از آن می ترسد. واکنش نخست بزرگسال در این لحظه اهمیت زیادی دارد. اگر کودک با خشم، سرزنش، تردید فوری یا پرسش های بازجویانه روبه رو شود، ممکن است از ادامه صحبت منصرف شود و دیگر برای کمک گرفتن اقدام نکند.
اصل نخست این است که با آرامش به کودک گوش بدهیم و از او به دلیل گفتن موضوع تشکر کنیم. جمله هایی مانند «خوب کردی که به من گفتی»، «تقصیر تو نیست» و «من تلاش می کنم برای امن بودنت کمک بگیرم» می توانند احساس حمایت ایجاد کنند. در مقابل، نباید کودک را به دلیل تاخیر در بیان ماجرا سرزنش کرد یا با پرسش های مکرر و جهت دار او را تحت فشار قرار داد. ثبت دقیق گفته های خودجوش کودک و پرهیز از تفسیر یا بازجویی، به ویژه در موارد جدی، اهمیت دارد.
مواد ۱۹ و ۳۹ کنوانسیون حقوق کودک به ترتیب بر حمایت در برابر بدرفتاری و ضرورت اقدامات مناسب برای بهبود جسمی و روانی و بازپذیری اجتماعی کودک آسیب دیده تاکید می کنند. بر این اساس، حمایت نباید به شنیدن حرف کودک محدود بماند؛ اگر خطر ادامه دار است، باید برای تامین امنیت او اقدام شود و در صورت لزوم، از نهادهای تخصصی و مسیرهای قانونی مربوط کمک گرفته شود. محرمانگی نیز مهم است، اما نباید به کودک وعده داد که موضوع تحت هر شرایطی از همه پنهان خواهد ماند؛ ممکن است برای حفاظت از او لازم باشد اطلاعات ضروری با افراد مسئول و صلاحیت دار در میان گذاشته شود.
اگر احتمال خطر فوری وجود دارد، اولویت با دورکردن کودک از موقعیت ناامن و دسترسی به کمک مناسب است. نباید برای روشن شدن همه جزئیات، حمایت فوری را به تاخیر انداخت. همچنین، نباید کودک را مجبور به رویارویی با فردی کرد که از او می ترسد.
هر بزرگسالی که با کودک کار می کند، باید بداند شنیدن یک افشاگری، مسئولیتی واقعی ایجاد می کند. اعتماد کودک هدیه ای ساده نیست که بتوان آن را بی احتیاطی از بین برد. گاهی مهم ترین اقدام حمایتی این است که کودک را جدی بگیریم، امنیتش را در اولویت قرار دهیم و او را در مسیر دریافت کمک تنها نگذاریم.