محیط زیست سالم حق کودکان است؛ چه کسی مسئول آینده ای است که برایشان می سازیم؟

---

 

دکتر محمدمهدی سیدناصری

حقوقدان،پژوهشگر حقوق کودک و آینده کودکی در عصر دیجیتال

محیط زیست سالم حق کودکان است؛ چه کسی مسئول آینده ای است که برایشان می سازیم؟

کودکان در تصمیم هایی که درباره محیط زیست گرفته می شود، سهم اندکی در قدرت و اختیار دارند، اما پیامدهای این تصمیم ها ممکن است سال ها بر زندگی آنان اثر بگذارد. آلودگی هوا، کمبود آب، گرمای شدید، سیل و تخریب محیط طبیعی می توانند سلامت، آموزش، امنیت غذایی و زندگی روزمره کودکان را تهدید کنند. در شرایطی که خانواده ها ناچار به جابه جایی می شوند یا مدرسه ها به دلیل حوادث اقلیمی تعطیل می شوند، روشن است که بحران محیط زیست فقط مسئله ای مربوط به طبیعت نیست؛ مستقیما با حقوق و فرصت های زندگی کودکان ارتباط دارد.

کنوانسیون حقوق کودک در ماده ۲۴ به جنبه هایی از سلامت مرتبط با محیط زندگی، از جمله آب سالم و مقابله با سوءتغذیه، توجه دارد و ماده ۲۹ بر پرورش احترام به محیط طبیعی در آموزش تاکید می کند. کمیته حقوق کودک سازمان ملل متحد نیز در تفسیر عمومی شماره ۲۶، حقوق کودکان و محیط زیست را با تمرکز ویژه بر تغییرات اقلیمی بررسی کرده است. این نگاه نشان می دهد که سیاست های زیست محیطی باید آثار خود را بر کودکان نیز بسنجند و برای حمایت از آنان، به ویژه کودکانی که در شرایط آسیب پذیر زندگی می کنند، تدابیر موثر در نظر بگیرند.

مسئولیت حفاظت از محیط زیست را نمی توان به کودکان واگذار کرد؛ نمی توان از آنان خواست مصرف خود را کاهش دهند و هم زمان از بررسی تصمیم های بزرگ اقتصادی و عمومی که بر محیط زندگی شان اثر می گذارند، چشم پوشید. خانواده ها و مدرسه ها می توانند آموزش و رفتار مسئولانه را تقویت کنند، اما دولت ها و نهادهای تصمیم گیر نیز باید در کاهش آلودگی، مدیریت خطرهای اقلیمی و حفاظت از منابع طبیعی نقش جدی داشته باشند. همچنین باید فرصت مشارکت کودکان در گفت وگوهای متناسب با سنشان درباره محیط زندگی فراهم شود. حق کودک به آینده ای سالم، صرفا یک شعار اخلاقی نیست؛ این حق ما را وادار می کند آثار تصمیم های امروز را بر زندگی نسل هایی بررسی کنیم که هنوز امکان دفاع از منافع خود را ندارند.

---