سوخت های گیاهی (زیست سوخت ها)

ابوالفضل جهانشاهلو 

سوخت های گیاهی یا زیست سوخت ها (Biofuels) به سوخت هایی گفته می شود که از زیست توده (Biomass) یعنی مواد آلی با منشا گیاهی، جلبکی یا پسماند کشاورزی به دست می آیند. برخلاف سوخت های فسیلی که طی میلیون ها سال تشکیل شده اند، این سوخت ها تجدیدپذیرند و چرخه کربن آن ها کوتاه مدت است.
۱. انواع اصلی سوخت های گیاهی
۱. بیواتانول (Bioethanol):
از تخمیر قند و نشاسته گیاهانی مانند نیشکر، ذرت، چغندرقند، گندم و کاساوا تولید می شود. در برزیل و آمریکا به صورت گسترده با بنزین ترکیب می شود (E5 تا E85).
۲. بیودیزل (Biodiesel):
از روغن های گیاهی (سویا، کلزا، نخل، آفتابگردان) و روغن های پسماند خوراکی با واکنش ترانس استریفیکاسیون تولید می شود. قابل استفاده در موتورهای دیزلی با تغییر جزئی است.
۳. بیوگاز (Biogas):
از تجزیه بی هوازی پسماند کشاورزی، فضولات دامی و زباله های آلی تولید می شود. ترکیب اصلی آن متان (۵۰ تا ۷۰ درصد) و دی اکسید کربن است.
۴. سوخت های نسل دوم و سوم:
نسل دوم: از مواد غیرخوراکی مانند کاه، ساقه ذرت، چوب و گیاه سوئیچ گرس (علف هرز انرژی زا) تولید می شود تا با امنیت غذایی رقابت نکند.
نسل سوم: از ریزجلبک ها (Microalgae) که بازده روغن بسیار بالایی در واحد سطح دارند و نیاز به زمین زراعی ندارند.
۲. مزایای علمی و زیست محیطی
۱. کاهش خالص انتشار CO2: دی اکسید کربن آزادشده هنگام سوختن، تقریبا برابر با CO2 جذب شده توسط گیاه در دوره رشد است.
۲. کاهش آلاینده ها: بیودیزل فاقد گوگرد است و ذرات معلق و مونوکسید کربن کمتری نسبت به گازوئیل تولید می کند.
۳. تجدیدپذیری و امنیت انرژی: کاهش وابستگی به نفت و امکان تولید غیرمتمرکز در مناطق روستایی.
۴. ارزش افزوده کشاورزی: استفاده از پسماندها و ایجاد درآمد جانبی برای کشاورزان.