موسی کاظم زاده
پژوهشگر حوزه ارتباطات رسانه، فرهنگ و جامعه دانشگاه تبریز، روزنامه نگار و کارشناس رسمی دادگستری در حوزه امور خبرنگاری و روزنامه نگاری
156 یادداشت منتشر شدهوقتی یک ملت راه می افتد، جهان تماشا می کند
حضور میلیونی در آیین وداع و بیعت، پیامی جهانی دارد؛ اینکه ایران همچنان بر سرمایه اجتماعی، همبستگی ملی و توان بازآفرینی خود تکیه دارد و در بزنگاه های تاریخی، قدرتش را از حضور مردم می گیرد، نه صرفا از مولفه های سخت قدرت.
در عصر ارتباطات و سلطه رسانه ها، هیچ رخداد ملی در مرزهای جغرافیایی خود محدود نمی ماند. تصاویر، روایت ها و پیام ها در کوتاه ترین زمان ممکن به افکار عمومی جهان منتقل می شوند و هر اجتماع بزرگ مردمی، به یک «پیام سیاسی و اجتماعی» برای جهان تبدیل می شود. از این منظر، تشییع و وداع با امام شهید آیت الله سیدعلی خامنه ای و بیعت با امام آیت الله سیدمجتبی خامنه ای، تنها یک رخداد داخلی نیست، بلکه پیامی چندلایه برای منطقه و جامعه جهانی به همراه دارد.
حضور میلیونی مردم در آیین های ملی و تاریخی، پیش از آنکه یک عدد و آمار باشد، بیانگر میزان سرمایه اجتماعی، انسجام ملی و عمق پیوندهای هویتی یک جامعه است. در جهان امروز که بسیاری از جوامع با بحران های هویتی، شکاف های اجتماعی و فرسایش اعتماد عمومی مواجه اند، نمایش همبستگی ملی به خودی خود یک مولفه مهم قدرت محسوب می شود.
نخستین پیام چنین حضوری برای جهان، پایداری و تداوم یک ملت است. ملت هایی که در بزنگاه های تاریخی، در کنار یکدیگر می ایستند و با حضور خود به رخدادهای بزرگ پاسخ می دهند، این پیام را مخابره می کنند که سرمایه اصلی آنها نه در ابزارهای مادی، بلکه در پیوندهای اجتماعی و احساس تعلق مشترک نهفته است.
دومین پیام، نمایش اقتدار نرم ایران است. در ادبیات نوین قدرت، اقتدار تنها به توان نظامی یا اقتصادی محدود نمی شود؛ بلکه توانایی بسیج اجتماعی، حفظ انسجام و ایجاد همگرایی نیز از مهم ترین شاخص های قدرت ملی به شمار می رود. حضور گسترده مردم در مراسم وداع و بیعت، تصویری از جامعه ای ارائه می دهد که در لحظات سرنوشت ساز، از ظرفیت بالایی برای همدلی و مشارکت برخوردار است.
سومین پیام، ثبات و استمرار است. انتقال مسئولیت و بیعت با رهبر جدید، در هر نظام سیاسی هنگامی واجد معنا می شود که در فضایی آرام، همراه با اعتماد اجتماعی و در بستر همبستگی عمومی صورت گیرد. چنین رخدادهایی برای افکار عمومی جهانی، نشانه ای از ظرفیت یک جامعه برای مدیریت تحولات بزرگ و عبور از شرایط حساس تلقی می شود.
چهارمین پیام، قدرت حافظه تاریخی ملت ایران است. ملت ایران در طول تاریخ بارها نشان داده است که در لحظات حساس، توانایی بازتولید همبستگی و تجدید پیمان با ارزش های مشترک خود را دارد. آیین های ملی و مذهبی در ایران، صرفا مناسک جمعی نیستند؛ بلکه عرصه بازآفرینی هویت و سرمایه اجتماعی اند.
در این میان، نقش رسانه ها تعیین کننده است. جهان، ایران را از دریچه روایت های رسانه ای می بیند. اگر این حضور بزرگ مردمی به درستی روایت شود، می تواند تصویری از همبستگی، ثبات و اقتدار اجتماعی ایران را به افکار عمومی جهان منتقل کند. در مقابل، هرگونه ضعف در روایت گری، میدان را برای تحریف، تقلیل یا مصادره این رخداد به دست جریان های رقیب خواهد سپرد.
امروز بیش از هر زمان دیگری، نبرد اصلی بر سر «تصویر ایران» است. تصویری که از یک حضور میلیونی به جهان مخابره می شود، می تواند فراتر از مرزهای سیاسی، بر افکار عمومی، معادلات رسانه ای و حتی ادراک جهانی از توان و ظرفیت یک ملت تاثیر بگذارد.
ازاین رو، وداع با امام شهید آیت الله سیدعلی خامنه ای و بیعت با امام آیت الله سیدمجتبی خامنه ای را باید نه صرفا یک مراسم، بلکه رخدادی حامل پیام برای جهان دانست؛ پیامی که می گوید ایران، در لحظات تاریخی خود، همچنان از ظرفیت همبستگی، تداوم و بازآفرینی قدرت اجتماعی برخوردار است.
وقتی یک ملت به میدان می آید، تنها خیابان ها پر نمی شود؛ بلکه پیامی روشن به جهان مخابره می شود: ایران هنوز بر سرمایه اجتماعی، انسجام ملی و قدرت همبستگی خود تکیه دارد و همین، مهم ترین مولفه اقتدار آن است.
* نویسنده: موسی کاظم زاده؛ قابل دسترسی هم در سایت بازار تبریز آنلاین
https://bazartabrizonline.ir
