نقش برنامه درسی پنهان در نهادینه سازی آداب اجتماعی در دانش آموزان

در نظام آموزشی، برنامه ی درسی پنهان به مثابه ی جریان های ناگفته و ساختارهای نهفته ی مدرسه، نقشی بنیادین و اغلب تاثیرگذارتر از برنامه ی درسی آشکار در نهادینه سازی آداب اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. چراکه این دانش آموزان هستند که از طریق مشاهده ی رفتارهای معلمان، نحوه ی برخورد مدیران با مشکلات، روابط قدرت در کلاس، آیین های جمعی (نظیر صف صبحگاهی)، نظام تشویق و تنبیه غیررسمی، و حتی چیدمان فیزیکی میز و نیمکت ها در کلاس ، به گونه ای غیرمستقیم اما مستمر، الگوهای احترام، مدارا، مسئولیت پذیری جمعی، نظم پذیری و همدلی را فرا می گیرند. در واقع، آنچه در زنگ تفریح، در نحوه ی ابراز نظر معلم با دانش آموز خلاف عرف، یا در رفتار همسالان در مواجهه با تفاوت های فردی رخ می دهد، به مراتب عمیق تر از محتوای کتاب های تعلیمات اجتماعی، مرزهای رفتاری پذیرفته شده در جامعه را به دانش آموزان منتقل می کند و این فرایند ضمنی، با عادی سازی کنش های هنجارمند در بستر زیسته ی روزمره ی مدرسه، زمینه ساز شکل گیری هویت اجتماعی و سرمایه ی فرهنگی دانش آموزان شده و آنان را برای زیست مودبانه و مسئولانه در موقعیت های چندگانه ی اجتماعی (خانواده، مدرسه و جامعه ی گسترده تر) آماده می سازد؛ به گونه ای که در پژوهش های مدیریت آموزشی، توجه به این لایه ی پنهان تربیتی به عنوان یکی از راهبردی ترین مولفه ها در کاهش آسیب های رفتاری و ارتقای سلامت اجتماعی نظام تعلیم و تربیت مورد تاکید قرار گرفته است.