سعیده بندگی منفرد

«سواد هوش مصنوعی۲» (AI Literacy)

18 اردیبهشت 1405 - خواندن 3 دقیقه - 99 بازدید

سواد هوش مصنوعی چند بعد دارد. آشنایی با این ابعاد کمک می کند بفهمیم دقیقا لازم است چه چیزهایی را یاد بگیریم.

این سطح نیازمند ریاضی یا برنامه نویسی سنگین نیست؛ بلکه هدف آن است که:

بدانیم هوش مصنوعی چیست و چه تفاوتی با نرم افزارهای معمولی دارد؛
تفاوت بین «داده»، «مدل» و «خروجی» را بفهمیم؛
واژه هایی مثل یادگیری ماشین، شبکه عصبی، مدل زبانی، داده تمرین و… برایمان غریبه نباشد.

برای مثال، درک کنیم که:

یک مدل زبانی (مثل چت بات های پیشرفته) «حقیقت» را نمی فهمد؛ بلکه بر اساس الگوهای آماری متن های آموزش دیده، پاسخ احتمالا مناسب را حدس می زند.
یک سیستم تشخیص چهره، از روی «شباهت های آماری» بین تصویر شما و تصاویر آموزش دیده تصمیم می گیرد، نه از روی شناخت انسانی.

این فهم مفهومی کمک می کند انتظارهای واقع بینانه ای از هوش مصنوعی داشته باشیم.

این بعد شامل توانایی:

طرح سوال و دستور مناسب (Prompting)
استفاده از هوش مصنوعی برای جست وجو، خلاصه سازی، ترجمه، ایده پردازی و تحلیل اولیه
ترکیب خروجی هوش مصنوعی با دانش انسانی خودمان
و بررسی و ویرایش نتایج است.

مثلا:

چگونه یک چت بات را وادار کنیم متن علمی را ساده کند؛
چطور از هوش مصنوعی برای طراحی یک طرح اولیه گزارش، فرم، پرسشنامه یا اسلاید استفاده کنیم؛
و چگونه از آن برای بررسی چند فرضیه، قبل از شروع یک تحقیق جدی بهره بگیریم.

این شاید مهم ترین بعد سواد هوش مصنوعی باشد. یعنی:

پرسش های کلیدی که باید یاد بگیریم از خودمان بپرسیم:

سواد هوش مصنوعی فقط فنی نیست؛ بعد اخلاقی و حقوقی هم دارد:

چه داده هایی را مجازم به سیستم بدهم؟ (حریم خصوصی، اطلاعات شخصی، داده های حساس)
چگونه از هوش مصنوعی استفاده کنم بدون اینکه حقوق دیگران را نقض کنم؟ (حق مولف، حریم خصوصی، آبرو)
نسبت به سوگیری های الگوریتمی چه آگاهی ای لازم دارم؟ (تبعیض جنسیتی، نژادی، قومی و …)
حقوق من در برابر سازمان ها و شرکت هایی که از هوش مصنوعی در مورد من استفاده می کنند چیست؟

آشنایی با این مسائل کمک می کند هم از خود محافظت کنیم، هم استفاده مسئولانه تری از این فناوری داشته باشیم.

سواد هوش مصنوعی۱ (AI Literacy)

«سواد هوش مصنوعی۳» (AI Literacy)