بانکداری اسلامی، رباخواری؛ وجه تمایزها و شباهت ها

مبحث ربا و بانکداری اسلامی جزو آن دسته از موضاعاتیست که همیشه بر سر تمایز یا مترادف بودن آنها، بحث های فراوانی شده؛ در این نوشتار با ارائه اعداد و ارقام نشان می دهم چگونه گاهی با بازی با واژگان، کلاه شرعی بر سر آنچه حرام خوانده شده، گذاشته می شود و زیر کلاه و عبای شرعی، حرامی را به حلال تبدیل می نمایند؛ ربا در لغت به معنای قرض دادن بشرط سود است؛ در مورد این لغت باید دقت کرد گاهی فرد قصد قرض دادن پول اضافه خود را دارد که از اسمش پر واضح است که پول را برای یاری به یک نفر برای مدتی قرض داده تا گره از کار او باز کند. اما گاهی یک فرد بخاطر اینکه تخصص کافی ندارد تا با سرمایه خود کاری به راه بیندازد و درآمدی هم ندارد،سرمایه اش را در اختیار فرد صاحب شغلی می گذارد تا با آن کار کند و هر ماه سود مشخصی به او بدهد؛ در اینجا شرع بخاطر مشخص نبودن میزان تورم و نیز امکان ضرر گیرنده سرمایه این امر را حرام می داند و البته بعضی مقدس نمایان بنا به مصالح و منافعی، معنای قرض را هم که جدای از این مفهوم است با آن مختلط کرده و مغالطه می نمایند که قرض باید بخاطر همدلی و یاری باشد و ... در حالی که مبحث قرض دادن با در اختیار قرار دادن سرمایه به کسی برای کسب درآمد کاملا متفاوت است !!! آنان که از شرع در جهت منافع خویش استفاده می کنند سریعا این فرد را رباخوار خوانده و...اما زیر لوای همین شرع، بانکداری اسلامی با عنوان بهره و گاهی واژه هایی چون بهره اسمی و واقعی به ربا خواری واقعی دست می زند گرچه شرعی می خوانندش اما دم خروس ربا، از زیر کلاه شرع هویداست. گرچه بانکداری اسلامی بهانه ایست تا اکثر سرمایه ها در دست اشخاص خاصی نباشد اما بد نیست دم بیرون زده، خروس بانکداری اسلامی را از زیر کلاه و عبای شرعی کمی وارسی کنیم که تا چه میزان جذب سرمایه و سود برای بانک های به اصطلاح اسلامی، امری روا و جایز است:

بانک مسکن را در نظر بگیرید به گفته کارشناس بانک مسکن برای سپرده 11 ماهه طرح نور اگر یک میلیارد سپرده کنید، تقریبا ماهی 23،800،000 تومان دریافت می کنید که اگر بخاطر احتیاج به پولتان مجبور شوید قبل از مدت مقرر حتی قسمتی از آن سپرده را بردارید، قضیه کاملا متفاوت شده و حتی سودی که به حسابتان ریخته بودند از حسابتان کسر می شود و با واژه هایی چون تبدیل به روز شمار و ....آن قدر میزان سود را پایین می آورند که بقول عامه اگر به گدا بدهی هم، قهر می کند!!!حسابش را بکنید! چه بسا افرادی که بعد از مدتی مجبور به برداشتن پول از سپرده اشان می شوند! بانک به این نمی اندیشد که افراد گرفتارند و ... بانک طبق قرارداد کار می کند؛ ربا را می توان ترویج سنگدلی و عدم همدلی در جامعه عنوان کرد و حرام خواند اما بانکداری اسلامی قراردادیست و برایش مهم نیست و سنگدل بودن برایش حرام به حساب که نمی آید هیچ، بلکه اصلا حرف زدن در مورد همدلی و ...با متصدی بانک، موضوعیتی نخواهد داشت و ...؛ اما اکنون آن روی سکه را هم ببینیم؛ اگر از همین بانک مسکن درخواست وام یک میلیارد و هشتاد میلیون تومانی(۱،۰۸۰،۰۰۰،۰۰۰ تومان) برای خرید مسکن کنید اولآ حدود یک سوم آن را باید هزینه اوراق و ... نمایید، یعنی 360،۰۰۰،۰۰۰ و درنتیجه دریافتی شما فقط 720،۰۰۰،۰۰۰ تومان می باشد؛ یعنی در حالی که پیشاپیش 360،000،000 میلیون تومان از وام دریافتی را تقدیم بانک اسلامی می نمایید فقط دو برابر آن را وام دریافت می کتید(۷۲۰،۰۰۰،۰۰۰ تومان) که باید طی دوازده سال هر ماه مبلغ 25،000،000 تومان باز پرداخت کنید.با یک عملیات ساده ریاضی

12×12×۲۵۰۰۰۰۰۰=3،۶۰۰،۰۰۰،۰۰۰

به همین سادگی شما به طور تقریبی حدود 36۰،۰۰۰،۰۰۰ تومان از وام دریافتی را همان ابتدا به بانک تقدیم می نمایید و در طی دوازده سال هر ماه 25،000،000 تومان، یعنی در کل ده برابر آنچه که در ابتدا تقدیم بانک نموده اید(3،۶۰۰،۰۰۰،۰۰۰تومان) هم طی دوازده سال تقدیم بانک می نمایید آن هم فقط بابت 720،000،000 تومان وام!!! آیا بانک های اسلامی به اینکه شما در آمد دارید یا نه توجه می کنند؟! آیا بانک های اسلامی به اینکه شما برای خرید خانه مجبور به گرفتن وام شده اید و در مخارج روزانه خود هم مشکل دارید و لزوما نمی توانید سالیان سال، ماهی 25،000،۰۰0 تومان بهره به بانک بپردازید فکر می کنند؟! نه خیر! بانک های اسلامی اگر چندین روز بهره را دیرتر پرداخت کنید، جریمه تان که می نمایند هیچ؛ اگر کمی تاخیر بیشتر شود با ضامن هایتان تماس گرفته و ممکن است حساب آنها را نیز مسدود کنند و... یعنی اگر نتوانید قسط های بانک را پرداخت کنید حتی ممکن است مجبور شوید همان خانه را که به خون جگر خریده اید بفروشید و قسط های بانک را باز پس دهید؛ حال اگر بعد از چهار الی پنج سال خسته شوید و بخواهید مابقی وام را یکجا دهید و جانتان را خلاص کنید، طبق قوانین بانک به شما خواهند گفت که تا بحال فقط سود پولها را داده اید و هنوز باید نزدیک به اصل وام یعنی نزدیک به 720 میلیون تومان را یکجا پرداخت کنید در حالی که شما در چهار الی پنج سال حدود یک میلیارد و دویست الی یک میلیارد و پانصد تومان پرداخت کرده اید!!! آیا این ابر رباخواری نیست؟!!! اصلا اگر از بانک بخواهید معامله اش را برعکس کند یعنی شما یک میلیارد و هشتاد میلیون تومان را سپرده کنید و سیصد و شصت میلیون تومان آن را باز پس گیرید و بابت 720میلیون که سپرده می کنید 12 سال ماهی 25 میلیون دریافت نمایید!!! آیا بانکداری اسلامی چنین معامله ای را بر می تابد؟!!! نخیر بانک در اینجا، قواعد و قوانین و قراردادهای خودش را دارد که همه اشان زیر کلاه و عبای شرعی؛ جایز و حلالند...

ذکر این نکته را لازم می دانم این مطلب فقط در مورد بانک مسکن بود که به اصطلاح دغدغه خانه دار شدن ملت را دارد؛ بحث در مورد سایر بانک های اسلامی در این نوشتار نمی گنجد.

پس با الفاظ بازی نکنیم، فردی که سرمایه اندکی دارد و تخصصی ندارد وقتی سرمایه اش را در اختیار فرد دیگری که خود را توانمند و متخصص می داند، قرار می دهد تا با آن کار کند و طرف مقابل قبول می کند که حتی اگر ضرر کرد باعث راکد ماندن سرمایه او نشود، نمی تواند به الفاظی چون ربا و رباخواری متوسل شود؛ همانطور که که اگر او هزاران برابر سرمایه گرفته شده، سود کند تنها همان میزان توافقی را به فرد سرمایه دهنده خواهد داد نه بیشتر!!! ضرر فرد گیرنده سرمایه، به سرمایه گذار ربطی ندارد چراکه فرد گیرنده سرمایه، با سلامت عقل و اذعان به شرایط و اتکا کردن به توانایی خودش و ادعای تخصص و... سرمایه را دریافت کرده و اگر ضرری نماید بابت محاسبات غلط، تخصص ناکافی و...بوده که هیچ ربطی به سرمایه گذار ندارد و نیز اگر هزاران برابر سود کند نیز بخاطر تخصص و... خودش بوده و ربطی به سرمایه گذار ندارد و تنها چیزی که اهمیت دارد توافق طرفین است. گرچه سرمایه گذار می تواند از حقش بگذرد اما گیرنده سرمایه مدیون است، دقیقا مانند ملتی که کشور و سرمایه اشان را در اختیار حکومتی که خود را متخصص، عالم، خبره و ... می داند می گذارند و آن حکومت بابت بی تخصصی و ناکارآمدی و... خود نه تنها سود و منفعتی برای ملتش به بار نمی آورد بلکه باعث به باد رفتن سرمایه ها و منابع ملت هم می شود، چنین حکومتی نیز تا ابد و بینهایت روز مدیون ملتش خواهد بود.

گاهی افراد در هنگام پس دادن سرمایه و سود توافق شده مابینشان؛ مبحث ربا را مطرح می نمایند تا از زیر وظیفه خود شانه خالی کنند!!! با الفاظ ارزش ها را نمی توان به ضد ارزش تبدیل کرد، با الفاظ یک بام و دو هوا نمی توان داشت...ربا اگر حرام باشد با رد شدن از بانک اسلامی حلال نمی شود، فقط و فقط تنها راهیست برای جذب سرمایه و سودهای کلان.... 

کلاه شرعی دیگر کارآمد نیست؛ اجازه دهید از آن مواردی از شرع که صحیح است چیزی باقی بماند...