نگاه استاد بهرام بیضایی به مقوله زبان فارسی و گویش های محلی در جهت بازتاب فرهنگ و هویت ایرانی

استاد بهرام بیضایی در کارنامه هنری خود همواره زبان فارسی را نه فقط به عنوان ابزار ارتباط بلکه به مثابه یک میراث فرهنگی زنده و پویا به کار گرفته است. او زبان را همچون آیینه ای می بیند که تاریخ و فرهنگ و هویت ایرانی در آن بازتاب می یابد و به همین دلیل در آثارش به دقت به انتخاب واژه ها و ساختارهای زبانی توجه می کند. 

بهرام بیضایی باور دارد که زبان فارسی حامل حافظه جمعی ایرانیان است و هر واژه و اصطلاح در دل خود بار تاریخی و فرهنگی دارد. او با بازآفرینی این زبان در نمایشنامه و فیلم نامه هایشان تلاش می کند مخاطب را به ریشه های فرهنگی خود پیوند دهد و نشان دهد که زبان تنها وسیله گفت وگو نیست بلکه بخشی از هویت ملی است.

 یکی از ویژگی های برجسته در آثار بهرام بیضایی استفاده از گویش های محلی است. او با وارد کردن لهجه ها و زبان های بومی به متن نمایشی یا فیلمی خود نشان می دهد که فرهنگ ایرانی ( یک کل واحد اما متکثر ) است. این تنوع زبانی در آثار او به معنای پذیرش و بازنمایی گوناگونی فرهنگی ایران است و به مخاطب یادآوری می کند که هویت ایرانی از مجموعه ای از صداها و روایت ها ساخته شده است.

استاد بیضایی با این کار نه تنها به اصالت و غنای زبان فارسی می افزاید بلکه به زبان های محلی نیز جایگاهی هنری و فرهنگی می بخشد. در فیلم باشو غریبه کوچک نمونه بارز این نگاه دیده می شود. در این اثر تضاد و در عین حال پیوند میان زبان شمالی و زبان جنوبی ایران به نمایش گذاشته می شود و از خلال این تفاوت زبانی مفهوم همزیستی و وحدت فرهنگی برجسته می گردد.

 بهرام بیضایی با این انتخاب هوشمندانه نشان می دهد که مقوله زبان می تواند هم مرزها را درنوردد و هم پیوند ارتباطی میان انسان ها باشد.

 ایشان زبان فارسی را همچون یک نیروی اجتماعی می بیند که قادر است فاصله ها را کم نموده و تفاوت ها را به فرصتی برای شناخت متقابل بدل سازد. نگاه بهرام بیضایی به زبان فارسی و گویش های محلی همچنین جنبه انتقادی نیز دارد. او با بازنمایی زبان های مختلف در آثارش به نقد یکسان سازی فرهنگی می پردازد و هشدار می دهد که نادیده گرفتن تنوع زبانی به معنای نادیده گرفتن بخشی از هویت ملی است. در آثار او زبان نه تنها ابزار روایت بلکه خود ( موضوع روایت ) است. شخصیت ها با زبانشان تعریف می شوند و هویتشان از طریق واژه ها و لهجه ها شکل می گیرد. این توجه به زبان باعث می شود آثار استاد بیضایی همزمان هم هنری باشند و هم پژوهشی درباره فرهنگ و جامعه ایران. 

استاد فقید بهرام بیضایی با استفاده خلاقانه از زبان فارسی و گویش های محلی توانسته است پیوندی عمیق و سترگ میان گذشته و حال بسازد. ایشان زبان را به عنوان میراثی زنده به کار گرفته و با بازآفرینی آن در قالب های هنری مختلف نشان می دهد که فرهنگ و هویت ایرانی در زبان ریشه دارد.

 آثار او یادآور این نکته اند که زبان تنها وسیله بیان نیست بلکه بخشی از وجود جمعی ماست و حفظ و پاسداشت آن به معنای حفظ هویت و تاریخمان است.