صادق طریق ازلی : چالش ها و راهکارهای طراحی و اجرای سیستم های تهویه و مدیریت حریق در سازه های زیرزمینی

عنوان: چالش ها و راهکارهای طراحی و اجرای سیستم های تهویه و مدیریت حریق در سازه های زیرزمینی

صادق طریق ازلی -مدیرعامل مهندسین مشاور رهسازطرح

چکیده: سازه های زیرزمینی با چالش های متعددی در زمینه مدیریت حریق و تهویه مواجه هستند. محدودیت های فضایی، دشواری های دسترسی، استانداردهای ایمنی و نیاز به فناوری های نوین، طراحی این سیستم ها را پیچیده می سازد. این مقاله به بررسی چالش های کلیدی و راهکارهای نوین در این حوزه پرداخته و به طور ویژه به مدل پنیر سوئیسی و فناوری BIM در بهینه سازی این سیستم ها اشاره می کند. همچنین، مباحث مطرح شده در سخنرانی دکتر صادق طریق ازلی در ششمین همایش و نمایشگاه بین المللی آتش نشانی و ایمنی شهری مورد استناد قرار گرفته است.

شکل ۱- پوستر سخنرانی دکتر صادق طریق ازلی در همایش آتشنشانی

دکتر صادق طریق ازلی در سخنرانی خود به نقش حیاتی تهویه اضطراری و مدیریت دود در جلوگیری از گسترش آتش در سازه های زیرزمینی پرداختند. ایشان تاکید داشتند که استفاده از فناوری های نوین مانند BIM و مدل های شبیه سازی آتش می تواند به بهبود طراحی و افزایش ایمنی کمک کند. همچنین، وی بر اهمیت هماهنگی بین تیم های طراحی، اجرایی و بهره برداری در بهینه سازی عملکرد سیستم های ایمنی و کاهش ریسک های ناشی از حریق تاکید نمودند. سازه های زیرزمینی شامل تونل ها، پارکینگ های طبقاتی، متروها و فضاهای زیرسطحی دیگر، نیازمند راهکارهای خاصی برای مدیریت تهویه و ایمنی در برابر حریق هستند. این مقاله که خلاصه ای از سخنرانی دکتر صادق طریق ازلی در همایش آتش نشانی و ایمنی شهری است، ضمن بررسی مشکلات اساسی در این زمینه، به ارائه راه حل های نوین مبتنی بر فناوری های مدرن می پردازد. همچنین، در این مقاله به استانداردهای بین المللی مهمی نظیر NFPA 130 (استاندارد ایمنی متروها و حمل ونقل ریلی)، NFPA 502 (استاندارد ایمنی تونل ها)، ASHRAE 62.1 (استاندارد تهویه فضاهای بسته) و EN 12101(استاندارد سیستم های کنترل دود) اشاره خواهد شد.

شکل ۲- همایش آتش نشانی - صادق طریق ازلی

کلیدواژه ها: تهویه زیرزمینی، مدیریت حریق، BIM، ایمنی سازه های زیرزمینی، مدل پنیر سوئیسی، استانداردهای ایمنی حریق

۱. مقدمه

سازه های زیرزمینی شامل تونل ها، پارکینگ های طبقاتی، متروها و فضاهای زیرسطحی دیگر، نیازمند راهکارهای خاصی برای مدیریت تهویه و ایمنی در برابر حریق هستند. این مقاله که خلاصه ای از سخنرانی دکتر صادق طریق ازلی در همایش آتش نشانی و ایمنی شهری است، ضمن بررسی مشکلات اساسی در این زمینه، به ارائه راه حل های نوین مبتنی بر فناوری های مدرن می پردازد. همچنین، در این مقاله به استانداردهای بین المللی مهمی نظیر NFPA 130(استاندارد ایمنی متروها و حمل ونقل ریلی)، NFPA 502 (استاندارد ایمنی تونل ها)، ASHRAE 62.1 (استاندارد تهویه فضاهای بسته) و EN 12101(استاندارد سیستم های کنترل دود) اشاره خواهد شد.

۲. اهمیت مدیریت حریق و تهویه در سازه های زیرزمینی

مدیریت صحیح تهویه و حریق نقش اساسی در تضمین ایمنی و کاهش آسیب های انسانی و اقتصادی دارد. برخی از مهم ترین دلایل این ضرورت عبارت اند از:

• کاهش گازهای سمی: تجمع گازهای مضر مانند CO و CO₂ در فضاهای زیرزمینی می تواند خطرات جانی به همراه داشته باشد.
• کنترل آتش و دود: در صورت وقوع حریق، سیستم های تهویه باید قادر به هدایت دود و تامین مسیر تخلیه ایمن باشند.
• تامین هوای تازه: بهبود کیفیت هوای محیط برای کاربران و کارکنان این فضاها ضروری است.
• 
  

۳. چالش های طراحی و اجرای سیستم های تهویه و مدیریت حریق

۳.۱. محدودیت های فضایی

نصب تجهیزات تهویه و ایمنی در فضاهای محدود زیرزمینی نیازمند طراحی های خاص و مهندسی پیشرفته است.

۳.۲. مصرف انرژی

سیستم های تهویه به دلیل نیاز مداوم به کارکرد، مصرف انرژی بالایی دارند که ضرورت بهره گیری از فناوری های بهینه سازی انرژی را افزایش می دهد.

۳.۳. هماهنگی با سایر سیستم های سازه ای

سیستم های تهویه و ایمنی باید با ساختار کلی سازه، تاسیسات مکانیکی، برقی و سایر تجهیزات زیرزمینی هماهنگ باشند.

۴. فناوری های نوین در بهینه سازی سیستم های تهویه و مدیریت حریق

۴.۱. مدل پنیر سوئیسی در تحلیل ایمنی

مدل پنیر سوئیسی (Swiss Cheese Model) که توسط جیمز ریزن معرفی شده است، نشان می دهد که برای کاهش احتمال وقوع حادثه، چندین لایه حفاظتی باید در کنار هم قرار گیرند. این مدل در طراحی سیستم های ایمنی سازه های زیرزمینی مورد استفاده قرار می گیرد.

شکل ۳- اسلایدهای پاورپوینت دکتر صادق طریق ازلی

۴.۲. استفاده از فناوری BIM

فناوری مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) نقش مهمی در طراحی و اجرای بهینه سیستم های تهویه و ایمنی دارد:

• شبیه سازی دقیق جریان هوا و دود
• مدیریت اطلاعات یکپارچه و بهبود ارتباطات بین تیم های طراحی و اجرایی
• پیش بینی تداخل های اجرایی پیش از ساخت

شکل ۴- کاربرد BIM در تونلسازی (صادق طریق ازلی، ۱۴۰۳)

۵. نتیجه گیری و پیشنهادها

برای بهبود عملکرد سیستم های تهویه و مدیریت حریق در سازه های زیرزمینی، استفاده از فناوری های نوین مانند BIM و مدل های تحلیلی مانند پنیر سوئیسی ضروری است. همچنین، هماهنگی بین تیم های مهندسی، به کارگیری استانداردهای بین المللی و بهره گیری از تجهیزات پیشرفته می تواند نقش کلیدی در ارتقای ایمنی این فضاها داشته باشد.

افزایش آگاهی و آموزش کارکنان و مدیران پروژه های زیرزمینی در زمینه استانداردهای ایمنی و فناوری های نوین، تاثیر بسزایی در کاهش ریسک حوادث دارد. به کارگیری نرم افزارهای تخصصی شبیه سازی آتش و تهویه نیز می تواند در طراحی بهینه و تست عملکرد سیستم های پیش از اجرا موثر باشد.

همچنین، پیاده سازی سیاست های نظارتی سخت گیرانه تر و انجام مانورهای دوره ای برای آزمایش و بهبود عملکرد سیستم های تهویه و مدیریت حریق از اهمیت بالایی برخوردار است. در نهایت، تعامل بین المللی و بهره گیری از تجربیات موفق کشورهای پیشرو در زمینه ایمنی تونل ها و فضاهای زیرزمینی، می تواند به توسعه راهکارهای نوین و افزایش سطح ایمنی این سازه ها کمک کند.

منابع:

• Reason, J., Hollnagel, E., & Pariès, J. (2006). Swiss cheese model of accident causation.
• مقالات معتبر از پایگاه های علمی مانند IEEE، ASHRAE و NFPA.
• NFPA 130 (استاندارد ایمنی متروها و حمل ونقل ریلی)
• NFPA 502 (استاندارد ایمنی تونل ها)
• ASHRAE 62.1 (استاندارد تهویه فضاهای بسته)
• EN 12101 (استاندارد سیستم های کنترل دود)
• سخنرانی دکتر صادق طریق ازلی در ششمین همایش و نمایشگاه بین المللی آتش نشانی و ایمنی شهری، ۱۴۰۳.

https://www.aparat.com/v/hpc2t24

سخنرانی دکتر صادق طریق ازلی در ششمین همایش آتش نشانی و ایمنی شهری