بررسی نقش نوسان اطلس شمالی (NAO) بر شکل گیری الگوهای گردش همدیدی همراه با طوفان های گردوغبار غلیظ در استان کرمانشاه طی سالهای 2000 و 2010

در این تحقیق، گردوغبار غرب ایران از دیدگاه نقش نوسان اقیانوس اطلس شمالی (NAO) مورد بررسی قرار گرفته است.بررسی های آماری حاکی از آن است که در دوره آماری 11 ساله (سال های 2000 تا 2010 جمعا 4018 روز) شهر کرمانشاه 798روز دیدهای زیر 9000 متر را تجربه کرده است که در 786 روز (یعنی 98.4 درصد روزها) NAO در بازه 2- تا 2 بوده است.همچنین مشخص گردید که قریب به 80 درصد از 786 روز یاد شده زمانی رخ داده است که NAO در بازه های B و C؛ (1- تا1) یعنی در نزدیکی فاز خنثی واقع بوده است. با توجه به این نتایج، چهار بازه: [A=[-2,-1), B=[-1,0), C=[0,1), D=[1,2 برای NAO تعریف و روزهای همراه با پدیده گردوغبار براساس آنها دسته بندی شدند. در مرحله بعد و به روشی همگن، برای هریک از چهار بازه A,B,C,D ، بیست روز غبارآلود (جمعا هشتاد طوفان) انتخاب و متوسط الگوهای جوی آنها، در سطوح مختلفجو، با استفاده از امکانات موجود در وب سایت آژانس بین المللی مدیریت جو و اقیانوس (NOAA) تهیه گردید.نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که با حرکت از طیف A به طیف D ا فشار هوا در منطقه در الگوهای سینوپتیکی چهارگانه(A,B,C,D) بتدریج افزایش می یابد. در سطح زمین و تقریبا مشابه با سطح 850 میلی باری، بر فراز چشمه های طوفان، میدان هایوزش باد غربی (غالبا شدید) و در نوار شمالی ایران، میدان های باد شرقی استقرار می یابند. روند تقویت و تضعیف در میدان هایباد غربی و شرقی در منطقه و نیز روند تغییرات در گستره ی تحت نفوذ این میدانها، در سطح زمین و سطح 850 میلی باری، درالگوهای سینوپتیکی چهارگانه A,B,C,D با روند تغییرات در فراوانی روزهای غبارآلود در چهار طیف A,B,C,D کاملا همخوانیدارند. همشاری جریانات شرقی و غربی در امتداد زاگرس، علاوه بر اینکه به طور غالب، مانع از گسترش غبار به مرکز و نواحیشمالی ایران میشود؛ باعث استقرار جوی نسبتا آرام و تداوم غبار در غرب و جنوب غرب کشور میگردد. این همگرایی در اکثرموارد طوفان گردوخاک را با سرعتی کمتر از زمان تشکیل و حرکت بر فراز مناطق چشمه، در امتداد زاگرس به سمت عرض هایپایین تر هدایت می کند.

کلیدواژه ها:

طوفان گردوغبار ، کرمانشاه ، شاخص NAO