نگاهی اجمالی به نجوم باستان شناسی و کاربرد آن در باستان شناسی پیش از تاریخ ایران

اجرام و عناصر آسمانی توجه بشر را از دوره های پیش از تاریخ به خود جلب نموده و وی را وادار به اندیشه در این باره واداشته است. به جز خاک، سه عنصر از عناصر چهارگانه حیات یعنی آب، باد و آتش خاستگاه آسمانی داشته اند. بشر بر قدرت و انرژی نهفته در این عناصر آگاهی داشته و برای رفع نیازهای مادی و معنوی خود به آنها متوسل می گردیده است. تجزیه و تحلیل بسیاری از آثار تمدنی و هنری دوره های مختلف حیات بشری نشان می دهد که آسمان و عناصر آن نقش تعیین کننده ای در خلق آنها داشته اند. معمولا تمامی آثاری که دارای چنین ویژگی هایی هستند، در چارچوب کلی مذھب مورد بررسی قرار می گیرند. اما این که این عناصر آسمانی چگونه می توانسته جنبه های مختلف زندگی بشر را تحت تاثیر قرار دهد باید با روش های تحلیلی به آن پی برد که نجوم شناسی کهن، یکی از راه های خاص تحلیل این آثار باستان شناختی است. در حالی که این متد مدتی است که در پژوهش های دنیا جایگاه ویژه ای برای خود تعیین کرده است، در میان پژوهشگران کشور ما شناخته شده و معمول نیست. مسایلی که این پژوهش در پی پاسخ برای آنها است، این مورد می باشد که نجوم چه نقشی در شکل گیری آثار هنری و تمدنی پیش از تاریخ ایران دارد و چگونه می توان ارتباط آثار مذکور و عناصر سماوی را با روش نجوم شناسی کهن تفسیر کرد نتایج این پژوهش حاکی از آن است که ستاره شناسان در بسیاری از فرهنگ ها در گذشته تحت حمایت حاکمان و دولت ها بوده اند و پادشاهان از ستاره شناسی و نجوم در تصمیم گیری های مهم سیاسی و ارایه رویکردهای سیاسی و اجتماعی استفاده می کردند. تحقیق حاضر، از روش کتاب خانه ای بیشترین بهره را می برد

کلیدواژه ها:

نجوم باستان شناسی ، باستان شناسی پیش از تاریخ ، عناصر سماوی