روابط روسیه تزاری و ایران صفوی از عصر ایوان چهارم تا میخائیل رومانوف: سیر تحول مناسبات سیاسی، تجاری و بازتاب های فرهنگی

این مقاله به بررسی روند تحول روابط ایران صفوی و روسیه تزاری از عصر ایوان چهارم (مخوف) تا دوره میخاییل رومانوف می پردازد. در ابتدا، روابط دو دولت عمدتا تحت تاثیر تحولات ژئوپلیتیکی، به ویژه رقابت با امپراتوری عثمانی و خانات کریمه، شکل گرفت و تماس های دیپلماتیک و تجاری محدود و ناپایدار بود. با این حال، تثبیت موقعیت روسیه در حوزه ولگا و خزر و گسترش شبکه های ارتباطی با شرق، زمینه های اولیه تعامل اقتصادی را فراهم ساخت. تداوم این مناسبات، زمینه ساز شکل گیری تعاملات فرهنگی نیز شد و سفرا، بازرگانان و جهانگردان، نقش مهمی در انتقال شناخت متقابل از آداب، تشریفات درباری، باورهای مذهبی، نظام آموزشی و شیوه زندگی دو جامعه ایفا کردند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه منابع تاریخی و سفرنامه ها، روند تحولات سیاسی، تجاری و فرهنگی روابط دو کشور را بررسی می کند. یافته ها حاکی از آن است که اگرچه انگیزه های سیاسی و اقتصادی محرک اصلی این روابط بودند، اما استمرار این مناسبات به شکل گیری شناخت متقابل فرهنگی و گسترش ارتباط میان دو جامعه انجامید.

کلیدواژه ها:

روسیه تزاری ، ایران صفوی ، ایوان چهارم ، میخائیل رومانوف ، روابط سیاسی ، روابط تجاری ، بازتاب های فرهنگی