ارزیابی و مقایسه ویژگی های کمی و کیفی توده های اصلاحی چغندر قند در شرایط بدون تنش و تنش شوری در گلخانه و مزرعه

شوری خاک از مسایل عمده کشاورزی در سراسر دنیا خصوصا در مناطق خشک و نیمه خشک است. از این رو ایجاد ارقام متحمل به این تنش در گیاهانی نظیر چغندرقند که بتوانند در شرایط تنش رشد نموده و عملکرد قابل قبولی داشته باشند یکی از اهداف مهم به نژادی می باشد. هدف از این پژوهش، ارزیابی ژنوتیپ های مختلف چغندرقند از نظر تحمل به شوری براساس برخی صفات فیزیولوژیک و مرفولوژیک، در شرایط گلخانه و مقایسه نتایج آن با نتایج مزرعهای جهت انتخاب صفت مناسب و تعیین روش ارزیابی دقیق ژنوتیپ ها بود. دوازده ژنوتیپ چغندرقند در دو سطح شوری (شاهد و 16 دسی زیمنس بر متر) به صورت فاکتوریل در گلخانه و به صورت کرت های خرد شده در مزرعه ایستگاه تحقیقات میاندوآب مورد مقایسه قرار گرفتند. صفاتی همچون وزن تر و خشک اندام هوایی و ریشه، عملکرد شکر، عیار قند، طول و عرض برگ، طول دمبرگ، عناصر غذایی ریشه و برگ (نیتروژن،سدیم و پتاسیم)، محتوای آب نسبی برگ، کاهش نسبی آب برگ و پرولین در هر دو محیط تنش و بدون تنش اندازه گیری شد. بین توده ها از نظر وزن تر و خشک ریشه و برگ، عمکرد شکر و عناصر غذایی، طول دمبرگ و میزان پرولین اختلاف معنی دار وجود داشت. همچنین، در شرایط تنش در گلخانه، صفات پرولین، وزن ویژه برگ، سدیم برگ و طول ریشه افزایش معنی داری در مقایسه با شرایط بدون تنش داشت، اما مقادیر بقیه صفات کاهش یافت. در مزرعه، تنش شوری باعث افزایش درصد قند ناخالص و کاهش بقیه صفات نسبت به شرایط نرمال شد. در این پژوهش، ژنوتیپ های SC C2*S7 ، SC C2*S10 و SC C2*S11 از نظر عملکرد ریشه، درصد قند ناخالص و عملکرد شکر سفید برتر از سایر ژنوتیپ ها بودند. ژنوتیپ های SC 261*S7 و 191 دارای پایین ترین مقادیر عملکرد ریشه در شرایط تنش بودند.

کلیدواژه ها:

تنش شوری ، پرولین ، گلخانه ، مزرعه ، مورفولوژیکی