تاثیر تنش شوری از طریق نخلیه مجاز رطوبتی بر عملکرد گندم

کیفیت نامناسب آب آبیاری و شوری و شور و سدیمی بودن خاکهای زراعی از مهمترین عوامل محدود کننده رشد گیاهان در بیشتر نقاط کشور و از جمله استان اصفهان محسوب می‌شود. چرا که از طرفی دسترسی به منابع آب با کیفیت مناسب کمتر است و از طرف دیگر تنها برطرف نمودن نیاز آبی محصول بدون توجه به آبشویی نمکهای اضافی نیمرخ خاک بازده اقتصادی نداشته و بتدریج خاک را شورتر می‌کند و استفاده بیشتر از منابع آب خود منجر به کاهش کمی و کیفی منابع آب گردیده است. لذا ضرورت مطالعه و تحقیق بیشتر در زمینه چگونگی استفاده صحیح مدیریت مناسب از این منابع حیاتی آشکارتر می‌گردد. گندم از جمله محصولات زراعی مهم است که در بیشتر مناطق کشور و مخصوصا مناطق خشک و نیمه خشک و دارای محدودیت کمی و کیفی منابع آب کشت می‌گردد. گندم نسبت به شوری آب آبیاری نسبتا حساس بوده ولی نتایج نشان می‌دهد در شرایط تنش هم عملکرد در حد انتظار را برآورده کرده است. مناطق زیادی در کشور وجود دارند که از آبهای شور و لب شور جهت آبیاری محصولات کشاورزی نظیر گندم، جو، چغندر و پنبه استفاده می‌کنند. نیاز به غلات مخصوصاً گندم و تأمین آن از داخل کشور جهت نیل به خودکفایی تأکید بر اهمیت کشت این محصول را روشن‌تر می‌سازد. نتایج حاصل از تأثیر شوری آب آبیاری بر روی گیاه گندم در ایستگاه تحقیقات رودشت نشان می‌دهد که با شور شدن کیفیت آب آبیاری از 2 به 8 دسی زیمنس بر متر عملکرد دانه 31 درصد کاهش داشته است(4). در یک تحقیق اثرات شوریهای مختلف آب آبیاری بر عملکرد دانه چند رقم گندم بررسی شد و نتایج نشان داد که عملکرد دانه در تیمار 8 دسی زیمنس بر متر کاهش کمی نسبت به تیمار 4 دسی زیمنس بر متر نشان داد ولی با افزایش شوری، میزان کاهش عملکرد بیشتر شد. وزن هزار دانه و تعداد سنبله بارور نیز مشابه عملکرد دانه بود و رقم روشن بهترین عملکرد را در شرایط آزمایش از خود نشان داد(1). آستانه شوری گندم برابر 6 دسی زیمنس بر متر در عصاره اشباع خاک و به ازاء هر واحد افزایش شوری بعد از حد آستانه 1/7 درصد کاهش داشته و جزء گیاهان نسبتاً متحمل به شوری گزارش شده است(2). همچنین گزارش شده است که در طی دورۀ رشد گندم، میزان آب قابل دسترس در منطقه ریشه نباید کمتر از 40 تا 60 درصد ظرفیت زراعی باشد(5). نتایج یک تحقیق نشان داده است که همیشه بین فاصله آبیاری و شوری آب آبیاری تأثیر متقابلی بر عملکرد وجود ندارد(6). در یک تحقیق اثر پنج رژیم آبیاری با آب شور بر روی گندم و کتان در پاکستان بررسی شد و نتایج نشان داد که بهترین نتیجه مربوط به آبیاری متناوب با آب شیرین می‌باشد.(7). محتمل است که نگهداری خاک با یک میزان بالایی از پتانسیل آب خاک با تواتر بالای آبیاری قسمتی از افزایش نیروی اسمزی را که در نتیجه تجمع نمک در خاک بوجود می‌آید جبران می‌کند. بطور اجمال هرگونه افزایش در میزان شوری آب آبیاری منجر به افزایش شوری متوسط خاک و تراوشات عمقی از ناحیه توسعه ریشه می‌گردد(3).