چالش های مسلمانان و مدرنیته

از لحاظ تاریخی نخستین مواجهه جهان اسلام با مدرنیته غربی، مواجهه با وجه خشونت آمیز و غیرانسانی آن از طریق جنگ هایاشغالگرانه در دو قرن گذشته بوده است. غربی ها در حالی که مسلمانان را قتل و غارت می کردند از مدارا و ترقی و مدرنیته سخنمی گفتند. طبیعی است که اندیشمندان جوامع اسلامی هر کدام به اقتضای رویکرد و فهم خود از مسایل برخورد متفاوتی با مقولهمدرنیته داشتند. در این میان فهم سید جمال الدین اسدابادی از مدرنیته و اسلام، آغاز راهی است که تلفیق و سازگاری این دوعرصه را راه کار معضل عقب ماندگی و مسیله امپریالیسم در کشورهای اسلامی می داند. سید جمال الدین اسدآبادی بر این اعتقاد بودکه راه برون رفت از واپسماندگی و مقابله با امپریالیسم، باز تفسیر آیین اسلامی است که در درون گفتمان مدرنیته صورتمی گیرد. در واقع سید جمال الدین ابتدا میان مدرنیته و غرب جدایی می افکند و سپس مدرنیته غیرغربی را می جوید. البته مقصود ازباز تفسیر و سازگاری اسلام و مدرنیته این نیست که یکی را بی چون و چرا بپذیریم و دیگری را در آن منحل کنیم، بلکه هدف ایناست که امکان تحقق اسلام و مدرنیته در یک جامعه فراهم شود. جامعه ای که اعضای آن به اسلام ایمان داشته باشند و در فکر وعمل اسلامی بیاندیشند و اسلامی رفتار کنند و در عین حال ضوابط مدرنیته در آن رعایت شود.