بررسی تطبیقی شاخص های هویتی معماری اسلامی در مساجد نوین

مسجد محیطی انسان ساخت برای پاسخ گویی به مسایل معنوی، اجتماعی و عملکردی مردم است. محیط مسجد از یکسو شامل جنبه های کالبدی و عینی و از سوی دیگر در برگیرنده جنبه های فعالیتی، عملکردی، اجتماعی، ارتباطی، مذهبی ومعنوی است. محیط انسان ساخت مسجد نخستین مکانی است که هنگام ورود حضرت محمد (ص) به مدینه ساخته شد. اولینفعالیت مسجد بر پایی نماز جماعت بود، ولی با گذشت زمان و با توجه به نیازهای مختلف، عملکرد مسجد ابعاد فرهنگی،اجتماعی و سیاسی دیگری را نیز در بر گرفت. مساجد در صدر اسلام طرح و هندسه سادهای داشتند، ولی با گذشت زمان و باتغییر روابط، تزیینات، ابعاد، روشهای ساخت، طرح و نقشه ها نیز پیچیده تر شدند. اما به طور کلی معماری مسجد درون نگر وسرشار از انگیزه ها و معانی عمیق دینی است.در این نوشتار شش مسجد به عنوان تجربه های طراحی که از دیدگاه طراحی با کانسپت بحث برانگیز یا در زمین محدود یاحجم گنبد مدرن و یا معماری سنتی با تزیینات مدرن خاص هستند انتخاب شده است. سپس از بابت شاخص های هویتایرانی – اسلامی مورد ارزیابی قرار گرفته اند که این شاخص ها عبارتند از شاخص های بصری و شناختی که به تفصیل درادامه گفته شده است. روش تحقیق در این نوشتار از نوع مطالعات میدانی و کتابخانه ای و بررسی و تجزیه و تحلیل یافته هامی باشد. در این مقاله به بررسی تجربه طراحی های مختلف مساجد در معماری معاصر می پردازد در نتیجه گیری به بررسیتطبیقی شاخص ها و یافتن راه حل های معماررانه به منظور هویت بخشی اسلامی پرداخته شده است.

کلیدواژه ها:

معماری اسلامی ، مسجد نوین ، هویت ، شهرک های جدید ، تجربه های طراحی