الهام از لانه موریانه و کاکتوس در طراحی پوسته های تنفسی ساختمان برای اقلیم گرم و خشک: مروری بر رویکردهای بیومیمتیک در خنک سازی غیرفعال

اقلیم گرم و خشک با تابش شدید خورشید، دامنه دمایی بالا و کمبود آب، تامین آسایش حرارتی را دشوار ساخته است. معماری بومی به عنوان میراثی کهن و معماری بیومیمتیک به عنوان رویکردی نوین، راهکارهای غیرفعال ارزشمندی برای خنک سازی ارائه داده اند، اما تاکنون مقایسه روش شناختی نظام مندی میان آن ها انجام نشده است. این مقاله مروری با هدف تحلیل تطبیقی استراتژی های تنظیم حرارتی غیرفعال در این دو رویکرد نگاشته شده است. روش تحقیق بر پایه مرور نظام مند و تحلیل تطبیقی پنج فازی شامل مطالعه مبانی نظری، انتخاب نمونه های موردی (بادگیرهای ایرانی، مشربیه مصری، برج های البر، ساختمان MMAA، آجر استوما، ساختمان شورای شهر ملبورن و دیگر نمونه ها)، کدگذاری استراتژی ها، مقایسه جفت جفتی و دسته بندی یافته ها انجام شد. نتایج نشان می دهد که هر دو رویکرد از چهار استراتژی اصلی یکسان – خنک سازی تبخیری، همرفت (تهویه طبیعی)، جرم حرارتی با تاخیر زمانی، و اجتناب از گرما از طریق سایه اندازی – بهره می برند. تفاوت بنیادین در این است که معماری بومی ایستا، کم تک، مبتنی بر مصالح محلی و کاملا غیرفعال است، در حالی که معماری بیومیمتیک پویا، هوشمند، واکنش گرا و متکی بر فناوری های پیشرفته (حسگرها، محرک ها، پوسته های متحرک) می باشد. در پایان، مقاله بر ضرورت تلفیق آگاهانه این دو دانش تحت عنوان «بیومیمتیک بومی آگاه» تاکید می کند؛ رویکردی که می تواند با تقویت کهن الگوهای بومی با فناوری های نوین، معماری پایدار و کم مصرف را در اقلیم گرم و خشک تحقق بخشد.

کلیدواژه ها:

تنظیم حرارتی غیرفعال ، معماری بومی ، معماری بیومیمتیک ، اقلیم گرم و خشک ، خنک سازی تبخیری ، بادگیر ، لانه موریانه