نقش حکمت متعالیه در الگوی معماری ایرانی اسلامی

شاید بتوان مهم ترین بحث از مباحث، فلسفه و عرفان نظری را، بحث پیرامون توحید و حقیقت آن دانست. اهل کلام و فلاسفه ی مشاء، به بینونت خالق و مخلوق رای داده اند؛ متفکرین اشراقی به نوعی وحدت معتقدند که کثرت را شامل می شود. ملاصدرا به تبع فهلویون، وحدت تشکیکی را مطرح ساخت و سپس به تبع اهل عرفان، نوعی از وحدت شخصی وجود را مطرح نمود. عرفا نیز وحدت شخصی وجود را رای ادق می دانند.سوالات اصلی پژوهش عبارتند از: 1 - آیا کثرت و تشکیک در مراتب وجود و از منظر صدرا به معنای تمایز و تباین میان موجودات یا مظاهر خلقیه است یا خیر 2 - در نظام فضایی مسجد (سلسله مراتب در فضاهای مساجد)، بازنمایی وحدت تشکیکی را به لحاظ مراتب می توان مشاهده کرد نگارنده در این پژوهش، ضمن طرح و بررسی حکمت متعالیه، به نقش دیدگاه صدرایی در رابطه با بازنمایی وحدت در معماری ایرانی اسلامی دوره صفویه پرداخته و از بررسی در فضاهای چهار نمونه از مساجد عصر صفوی در اصفهان، نتیجه گرفته است، بازنمایی وحدت حقه حقیقه در محراب مساجد بوده است، که در متن رساله بدان اشاره شده است. بررسی چنین موضوعی، بدان جهت که به پویایی فلسفه ی اسلامی و تفسیر ریشه های فلسفه معماری ایرانی اسلامی منتج می گردد و به نزدیک تر شدن آن با معارف وحیانی کمک می کند، ضروری می نماید. روش تحقیق این رساله در طرح مباحث، به شیوه ی توصیفی و تحلیلی بود ه و در بررسی نظرات از راه و روش عقلی بهره گرفته است.

کلیدواژه ها:

وحدت شخصی وجود ، وحدت تشکیکی وجود ، حکمت متعالیه ، معماری ایرانی اسلامی ، ملاصدرا