نقش دریاچه ارومیه در تکامل خاک ها در دشت ارومیه

دریاچه ارومیه از اواسط دهه 1380 شروع به خشک شدن کرده است و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. کاهش عمق و سطح دریاچه ارومیه بهصورت پیوسته از سال 1374 آغاز گردیده است و از آن پس تاکنون ادامه داشته است (کرباسی و همکاران، 2010؛ زرقامی، 2011؛ حسن زاده و همکاران، 2011 .(بهجز قسمت مرکزی آن، سایر بخشهای دریاچه در حاشیههای آن، بهصورت اراضی نمکی باقی مانده اند. تکامل خاک در منطقهای که برای زمان بسیار طولانی در زیر رسوبات دریاچهای بوده است، با منطقهای که دریاچه مدام در آن ناحیه در حال پیشروی و پسروی بوده است و منطقهای که هرگز تحت تاثیر رسوبات دریاچهای نبوده، متفاوت میباشد. بنابراین مطالعه لایه-بندی رسوبات در این اراضی و تکامل خاکها در این مناطق میتوانند اطلاعات بسیار ارزشمندی را از گذشته دریاچه ارومیه و اقلیم حاکم در زمان تشکیل در اختیار ما قرار دهد (محمودی و حکیمیان، 1379 .(نمونههای گرفته شده از طریق مغزههای پیستونی، ضخامتی در حدود 7 متر از نهشتههای نرم مربوط به دوره هولوسن دارد. بررسی گردهشناسی در رسوبات دریاچه ارومیه میرساند که در طی عمر دریاچه شرایط اقلیم خشک درکار بوده است (بوتما، 1986 .(مطالعات همچنین نشان دادهاند که گستردگی دریاچه ارومیه در گذشته بسیار بیش از این بوده است و مناطق وسیعی را در حاشیه خود تحت تاثیر قرار داده است. بخشهایی از این اراضی برای دهها و بلکه صدها سال خارج از آب بودهاند و بخشهایی ممکن است بارها به زیر آب رفته و خارج شده باشند. مطالعهی چگونگی توسعه و تکامل خاک تحت تاثیر فاکتورهای خاکسازی بهعنوان پایهای اساسی در زمینه مدیریت هرچه بهتر خاک حایز اهمیت است. یکی از شواهد ارزندهای که کمک میکند تا به درستی به بررسی نقش دریاچه ارومیه در تشکیل خاکها در حاشیه آن پرداخته شود، مطالعه چگونگی تکامل خاکها میباشد. به بیان دیگر، خواص خاک در لنداسکیپ به نوع ماده مادری که خاک بر روی آن تشکیل میشود، شرایط اقلیمی حاکم و درجه تکامل آن ارتباط دارد. لذا هدف از انجام این تحقیق بررسی نقش دریاچه ارومیه در تکامل خاک ها در حاشیه غربی آن در دشت ارومیه بود.