بازشناسی شاخه ای از جاده ابریشم جاده خراسان در زاگرس میانی بر اساس منابع تاریخی و شواهد باستان شناسی

حداقل از دوره هخامنشیان و احتمالاً از مدتها پیش از آن تا حدود قرن هشتم ه. / چهارده م. مهمترین راه ارتباطی از بین النهرین به کوه های زاگرس و از آنجا به فلات مرکزی ایران وآسیای مرکزی شاهراهی است که اخیرا به جاده ابریشم (یا راه ابریشم) موسوم شده است و دردوره اسلامی جغرافی دانان آن را جاده بزرگ خراسان خوانده اند که از ایالت جبال یا همان زاگرس عبور می کرده است. زاگرس میانی، در باریکترین و کم عرض ترین قسمت رشته کوهها زاگرس واقع شده و در حد فاصل فلات ایران با منطقه جنوب و غرب، این پرسش را در ذهن متبادر می سازد که راه های باستانی از کدام مناطق و معابر زاگرس میانی عبور کرده اند. پژوهش های انجام شده در این خصوص و جغرافیای تاریخی زاگرس میانی ما را به سوی این فرضیه رهنمون می سازد که شاخه ای از راه ابریشم یا به تعبیر دیگر جاده خراسان از زاگرس میانی عبور کرده است. این نوشتار با هدف پرداختن به شاخه ای از راه شاهی و یا به تعبیری جاده ابریشم و در دوره اسلامی جاده خراسان، جاده حج و جاده عتبات با استناد به متون تاریخی و مدارک باستان شناختی در منطقه زاگرس میانی به نگارش در آمده است. این مقاله حاصل پژوهشی میدانی است که در خلال آن مسیرهای مورد اشاره مورخین و جغرافیا نگاران اسلامی و به تبع آن راه هایی دوره تاریخی و اسلامی بنا به آثار و تاسیسات بین راهی مورد بررسی و شناسایی و ارزیابی قرارگرفته است. و این نتیجه حاصل شده که یکی از شاهراههای عمده ابریشم از فلات ایران با عبور از زاگرس میانی به بین النهرین راه می یافته است.

کلیدواژه ها:

جاده خراسان ، زاگرس میانی ، راه های باستانی