بر اساس داستان معترضه «عبدالله زبیر»

بیهقی با این که در اصل تاریخ نگار است، در توالی ملموس حوادث، طوری به روایت پردازی روی نموده که نه تنها در اصل کلام که در فرع سخن، یعنی داستان ها و روایات معترضه نیز با بلاغتی کم نظیر، در عین بی طرفانه بودن با تأثیر گذاری بسیار، آن را چند بعدی، قابل تأویل و تعمق می نماید. داستان معترضه «عبدالله زبیر» ظاهراً تنها یک متن تاریخی و به نوعی گزارش یک مرگ است که در استشهاد داستان محوری حسنک وزیر نقل شده، اما با غور در آن و به کارگیری شگردهای روایت گرایانه مترتب بر آن چون جذبه های روایی و شخصیت پردازانه، صحنه آرایی ها، درون مایه، کیفیت به کارگیری گفت وگوها و... می توان نتیجه گرفت که قصد بیهقی مورخ، انتقال صرف خبر نیست، بلکه انتقال بینش است؛ آن هم با استفاده از بهترین ابزارهای داستان پردازی و همین هنر خاص اوست که سطح تاریخش را حتی در فرع کلام و روایات حاشیه ای نیز تا عالی ترین متون ادبی بالا آورده و ارزشمند ساخته است. این جستار در پی آن است که به مثابه سخن سائر: «مشت، نمونه خروار» و با استناد به خرده روایت «عبدالله زبیر» ارزش های هنری شگرف اثر گرانسنگ بیهقی و تأثیر بیان روایی بر ساختار آن را مورد مداقه قرار داده و ظرفیت های هنری روایی آن را بررسی نماید

کلیدواژه ها:

تاریخ بیهقی ، داستان معترضه ، عبدالله زبیر ، ارزش های هنری و ادبی