ناشر تخصصی کنفرانس های ایران

لطفا کمی صبر نمایید
CIVILICAWe Respect the Science
ناشر تخصصی کنفرانسهای ایران
عنوان
مقاله

پیدایش و نقش قنات در ایجاد شهر و روستاها و اثرات اجتماعی و اقتصادی آن

تعداد صفحات: 2 | تعداد نمایش خلاصه: 775 | نظرات: 0
سال انتشار: 1383
محل انتشار: همایش ملی قنات
کد COI مقاله: SNCGO01_133
زبان مقاله: فارسی
نسخه کامل مقاله در کنفرانس ارائه نشده است و در دسترس نیست.

مشخصات نویسندگان مقاله پیدایش و نقش قنات در ایجاد شهر و روستاها و اثرات اجتماعی و اقتصادی آن

لطف اله یزدانی - استادیار گروه جغرافیای دانشگاه تربیت معلم

چکیده مقاله:

ایرانیان از زمان های بسیار قدیم برای مبارزه با خشکی هوا و توسعه کشاورزی نه تنها از آب باران و رودخانه و چشمه استفاده کرده اند بلکه در داخل فلات که گرمای فوق العاده هوا و کمی باران مانع از کشت دیم می شد تصور استفاده از آب های زیرزمینی پیوسته ذهن انها را مشغول می داشت. برای نیل به این هدف به فکر افتادند کانال ها و تونل هایی به طرف کوهستان های پوشیده از برف حفر کنند تا به آب هایی که در نتیجه نزول برف باران در زمین نفوذ کرده و در بین طبقات غیر قابل نفوذ جمع شده است دسترسی پیدا کنند این فکر جامه عمل پوشیده بدینوسیله آب را به سطح زمین هدایت کردند. تاریخ احداث اولین قنات در دنیا به طور دقیق مشخص نیست اما به احتمال قوی ایرانیان نخستین قومی بودند که از آب زیرزمینی توسط قنات استفاده کرده اند و سپس حفر قنات از ایران به طرف شرق و غرب توسعه یافت و به نقاط دیگر جهان مانند مصر، و شمال آفریقا ، ترکیه، سوریه، اسپانیا، امریکای جنوبی، و چین راه یافت و فرهنگ و تمدن ایرانی به سایر نقاط دنیا معرفی گردید. در دامنه های جنوبی زاگرس از حدود 800 سال قبل از میلاد مسیح قنات وجود داشته است و در حدود 120 سال قبل از میلاد مسیح در چین قنات احداث گردیده است و در مصر در زمان هخامنشیان اقدام به حفر قنات شده است. این وسیله آبرسانی قنات باعث ایجاد آبادی و روستا و شهر در نواحی شده است که نه رودخانه ای وجود دارد و نه چشمه ای که مورد استفاده کشاورزی قرار گیرد و از طرفی مقدار بارندگی آنقدر ناچیز است که کشت دیم امکان پذیر نیست طبق یک ضرب المثل درسی هر جا که آب هست آبادانی هست به همین علت مراکز پرجمعیت در نقاطی که اب فراوان دارد یا اینکه قنات و چشمه ای با آبدهی رضایتبخش وجود دارد دیده می شود. به ویژه در نواحی دامنه فلات و حاشیه کویر و شهرهای جنوبی خراسان مانند گناباد وجود ابادی ها و پراکندگی جمعیت بستگی به تعداد قنوات و میزان آبدهی آنها دارد از نقطه نظر اجتماعی، اقتصادی باید خاطر نشان کرد که تکنیک قنات باعث یک نوع همکاری و تعاون بین روستاییان یک آبادی و یا چند آبادی شده است. مالکین صاحب آب و کشاورزان فاقد آب با همکاری یکدیگر زمین ها را بر اساس 5 عامل (آب، زمین، بذر، نیروی انسانی، گاو) که امروزه به جای گاو از تراکتور استفاده می کنند زمین را زیر کشت می برند و هر کدام به نسبت عاملی که در اختیار گذاشته است از محصول سهم می برد یا اینکه طبق قرارداد به صورت نصفه کاری زمین را زیرکشت می برند. در مورد تقسیم آب قنات بین چند آبادی و توزیع آب در فصول مختلف همکاری لازم وجود دارد و هر یک از آبادی ها مطابق حقابه ای که در اختیار دارند از آب قنات برای کشاورزی استفاده می کنند که نمونه آن را در قنات دیزق در گناباد می توان یافت که 4 سهم آب قنات بین آبادی های قنبر آباد، باغسیاه، بیلند و قوژد تقسیم شده است یا در مورد قنات روستاهای دلوئی، خیبری و مند که مادر چاه آن یکی است و عمق مادر چاه به 18 متر برسد در 3 کیلومتری روستای رهن آب آن به 5 قسمت مساوی تقسیم می شود که 2 قسمت آن به وسیله یک رشته به دلوئی می رود و 3 قسمت دیگر در 5 کیلومتر پایین تر به 2 رشته مساوی تقسیم می گردد که 1/5 سهم اراضی روستای خیبری و 1/5 سهم دیگر اراضی مند را مشروب می کند. با وجه به مطالب فوق در می یابیم که قنات یک نوع تعاون و همکاری را نه تنها بین اهالی یک روستا ایجاد می کند بلکه می تواند زمینه همکاری بین روستاهای دیگر را فراهم نماید. همانطور که گذشت از نظر جغرافیایی انسانی در نقاط خشک ، قنات مبنای وجود شهر و روستا و آبادی می باشد این دو جنبه جغرافیایی و اجتماعی و اقتصادی قنات کافی است که اهمیت و اعتبار خاصی به تکنیک در تاریخ کشاورزی ایران بدهد.

کد مقاله/لینک ثابت به این مقاله

برای لینک دهی به این مقاله می توانید از لینک زیر استفاده نمایید. این لینک همیشه ثابت است و به عنوان سند ثبت مقاله در مرجع سیویلیکا مورد استفاده قرار میگیرد:

https://civilica.com/doc/340754/

کد COI مقاله: SNCGO01_133

نحوه استناد به مقاله:

در صورتی که می خواهید در اثر پژوهشی خود به این مقاله ارجاع دهید، به سادگی می توانید از عبارت زیر در بخش منابع و مراجع استفاده نمایید:
یزدانی، لطف اله،1383،پیدایش و نقش قنات در ایجاد شهر و روستاها و اثرات اجتماعی و اقتصادی آن،همایش ملی قنات،گناباد،،،https://civilica.com/doc/340754

در داخل متن نیز هر جا که به عبارت و یا دستاوردی از این مقاله اشاره شود پس از ذکر مطلب، در داخل پارانتز، مشخصات زیر نوشته می شود.
برای بار اول: (1383، یزدانی، لطف اله؛ )
برای بار دوم به بعد: (1383، یزدانی؛ )
برای آشنایی کامل با نحوه مرجع نویسی لطفا بخش راهنمای سیویلیکا (مرجع دهی) را ملاحظه نمایید.

مدیریت اطلاعات پژوهشی

صدور گواهی نمایه سازی | گزارش اشکال مقاله

اطلاعات استنادی این مقاله را به نرم افزارهای مدیریت اطلاعات علمی و استنادی ارسال نمایید و در تحقیقات خود از آن استفاده نمایید.

علم سنجی و رتبه بندی مقاله

مشخصات مرکز تولید کننده این مقاله به صورت زیر است:
نوع مرکز: دانشگاه دولتی
تعداد مقالات: 9,369
در بخش علم سنجی پایگاه سیویلیکا می توانید رتبه بندی علمی مراکز دانشگاهی و پژوهشی کشور را بر اساس آمار مقالات نمایه شده مشاهده نمایید.

مقالات مرتبط جدید

به اشتراک گذاری این صفحه

اطلاعات بیشتر درباره COI

COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.

کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.

پشتیبانی