شناسایی نشانگرهای مولکولی ریزماهواره پیوسته به مکان های کنترل کننده (QTL) صفت پاکوتاهی در برنج از طریق تجزیه تفرق توده ای

در این تحقیق، شناسایی نشانگرهای ریزماهواره پیوسته با صفت کمی ارتفاع و مکان یابی QTL های کنترل کننده صفت مورد مطالعه و برآورد نوع عمل ژن در هر یک از QTL های شناسایی شده جهت استفاده در برنامه های به نژادی و برآورد سهم هر یک از QTL های مکان یابی شده در توصیف تنوع فنوتیپی صفت ارتفاع، مدنظر قرار گرفت . برای شناسایی مکان های کنترل کننده صفت کمی ارتفاع، ارتفاع 646 فرد F2 حاصل از تلاقی یک لاین دمسیاه (معمولی) با یک لاین دمسیاه موتانت، در مزرعه آزمایشی موسسه تحقیقات برنج رشت در سال١٣٨٣ ارزیابی شدند . در روش ژنوتیپ یابی انتخابی، عملیات تجزیه روی تک تک ١٥ فرد تشکیل دهنده توده ها ، واقع در طرفین توزیع جمعیت F2 انجام شد . ٢١٠ جفت نشانگر ریز ماهواره که توزیعی در حدود 15-10 سانتی مورگان روی ١٢ کروموزوم برنج داشته اند، جهت شناسایی نشانگرهای چندش کل در دو ژنوتیپ والدینی مورد استفاده قرار گرفتند، که از میان آن ها تعداد ٣٠ جفت نشانگر د ارای چندش کلی بوده اند که برای تجزیه و تحلیل مو لکولی دو توده ادغام شده، مورد استفاده قرار گرفتند . ٣٠ جفت آغازگر چندش کل در دو توده تفرقی نشان ندادند که عدم کارایی این روش را در شناسایی مکان ها ی کنترل کننده صفت ارتفاع در جمعیت مورد نظر اثبات می کند. طراحی تود ه ها، نشانگرهای به شدت پیوسته با QTL ها را آش کار می سازد، در حالیکه پیوستگی ضعیفی بین نشانگرها و QTL ها موجود بود و نشاندهنده عدم وجود QTL های بزرگ اثر برای صفت ارتفاع می باشد . ٨ آغازگر انتخابی در روش تجزیه توده ای تغییر یافته (ژنوتیپ یابی انتخابی ) روی 92 فرد جمعیت F2 ارزیابی شدند، که نقشه پیوستگی حاصل از آن ها ، 77/4 سانتی مورگان از کروموزوم ٣ برنج را پوشش داد . با روش تجزیه تک نشانگری در مجموع دو QTL برای ارتفاع شناسایی شد که 23% تنوع فنوتیپی را توجیه می کردند . یک QTL روی کروموزوم ٣ به تنهایی ١٣ % از تنوع فنوتیپی را توجیه کرد و QTL دیگر روی کروموزوم 1 مکان یابی شد که ١٠ % از تنوع فنوتیپی را توصیف کرد. برآورد درجه غالبیت QTL ها نشان داد که صفت مرتبط با ارتفاع به وسیله سطوح فوق غالبیت ژن ها کنترل می شود.

کلیدواژه ها:

برنج ، ارتفاع ، نشانگرهای ریز ماهواره ، تجزیه تفرق توده ای