مطالعه تطبیقی الگوهای تصمیم گیری درباره حضور الکترونیکی متهم در دادرسی کیفری: انتخاب متهم یا صلاحدید قضایی؟
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 37
فایل این مقاله در 46 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_CLRM-30-3_005
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
نفوذ فناوری های ارتباطی به ساحت دادرسی کیفری، تقابلی میان «عدالت مدیریتی» معطوف به کارایی و «عدالت رویه ای» مبتنی بر تضمین حقوق دفاعی پدید آورده است. در کانون این تنش، پرسش از جایگاه اراده متهم در تعیین شیوه حضور او در جلسات دادرسی (فیزیکی یا الکترونیکی)، به چالش نظام های قضایی بدل شده است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش کیفی و رویکرد تطبیقی تحلیلی، ضمن واکاوی هفت نظام حقوقی پیشگام (ایالات متحده، انگلستان، کانادا، فرانسه، آلمان، نیوزلند و فنلاند)، اعتبار اراده متهم را در این حوزه بررسی می کند. یافته ها نشانگر هم گرایی رویکردها در سه الگوی «مبتنی بر رضایت»، «تشخیص قضایی ضابطه مند» و «تفکیک مراحل دادرسی» است؛ به گونه ای که هرچه ماهیت جلسه با حقوق بنیادین متهم پیوند وثیق تری یابد، قدرت اراده وی در رد یا پذیرش محاکمه الکترونیکی افزایش می یابد. در مقابل، نظام حقوقی ایران با اتکا به «الگوی مبتنی بر امکانات»، اراده متهم را به عنصری حاشیه ای تقلیل داده و تصمیم گیری را به صلاحدید فاقد ضابطه مقام قضایی سپرده است. به منظور ارائه الگویی بومی و مطلوب، این مطالعه با در نظر گرفتن اقتضائات حقوقی و فقهی ایران، الگوی ترکیبی مبتنی بر تفکیک و تناسب را پیشنهاد می دهد. در این مدل سه لایه، با تفکیک ماهیت جلسات، اراده متهم به صورت مدرج از «حق اعتراض» در لایه مدیریت فرآیند، به «حق مخالفت» در لایه تضمین آزادی و نهایتا به «حق وتوی مطلق» در جلسه محاکمه ارتقا می یابد تا توازنی عملی میان کارایی فناورانه و دادرسی منصفانه محقق گردد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
مژگان نعمتی
دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
محمدجعفر حبیب زاده
استاد گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
محمد فرجیها
دانشیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :