مطالعه تطبیقی الگوهای تصمیم گیری درباره حضور الکترونیکی متهم در دادرسی کیفری: انتخاب متهم یا صلاحدید قضایی؟

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 37

فایل این مقاله در 46 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CLRM-30-3_005

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

نفوذ فناوری های ارتباطی به ساحت دادرسی کیفری، تقابلی میان «عدالت مدیریتی» معطوف به کارایی و «عدالت رویه ای» مبتنی بر تضمین حقوق دفاعی پدید آورده است. در کانون این تنش، پرسش از جایگاه اراده متهم در تعیین شیوه حضور او در جلسات دادرسی (فیزیکی یا الکترونیکی)، به چالش نظام های قضایی بدل شده است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش کیفی و رویکرد تطبیقی تحلیلی، ضمن واکاوی هفت نظام حقوقی پیشگام (ایالات متحده، انگلستان، کانادا، فرانسه، آلمان، نیوزلند و فنلاند)، اعتبار اراده متهم را در این حوزه بررسی می کند. یافته ها نشانگر هم گرایی رویکردها در سه الگوی «مبتنی بر رضایت»، «تشخیص قضایی ضابطه مند» و «تفکیک مراحل دادرسی» است؛ به گونه ای که هرچه ماهیت جلسه با حقوق بنیادین متهم پیوند وثیق تری یابد، قدرت اراده وی در رد یا پذیرش محاکمه الکترونیکی افزایش می یابد. در مقابل، نظام حقوقی ایران با اتکا به «الگوی مبتنی بر امکانات»، اراده متهم را به عنصری حاشیه ای تقلیل داده و تصمیم گیری را به صلاحدید فاقد ضابطه مقام قضایی سپرده است. به منظور ارائه الگویی بومی و مطلوب، این مطالعه با در نظر گرفتن اقتضائات حقوقی و فقهی ایران، الگوی ترکیبی مبتنی بر تفکیک و تناسب را پیشنهاد می دهد. در این مدل سه لایه، با تفکیک ماهیت جلسات، اراده متهم به صورت مدرج از «حق اعتراض» در لایه مدیریت فرآیند، به «حق مخالفت» در لایه تضمین آزادی و نهایتا به «حق وتوی مطلق» در جلسه محاکمه ارتقا می یابد تا توازنی عملی میان کارایی فناورانه و دادرسی منصفانه محقق گردد.

نویسندگان

مژگان نعمتی

دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

محمدجعفر حبیب زاده

استاد گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

محمد فرجیها

دانشیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • منابع۵-۱. منابع فارسی و عربیالف) کتاب ها۱) خراسانی، محمدکاظم (۱۳۸۹). ...
  • خویی، سید ابوالقاسم (۱۳۷۷). محاضرات فی الاصول. جلد دوم. قم: ...
  • ب) مقالات۳) احمدزاده، رضا و سلامی، شادی (۱۴۰۳). تحلیل و ...
  • بیکی شورکی، مهدی و فلاح، محمدرضا (۱۴۰۳). بررسی تغییرات ضروری ...
  • خالویی تفتی، سید سجاد و آقاعباسی، رضا (۱۴۰۰). اهمیت و ...
  • دهقانی، مجید و فلاح، محمدرضا (۱۳۹۹). مولفه ها و الزامات ...
  • زرکلام، ستار (۱۳۹۱). دادرسی های الکترونیکی؛ ضرورت ها، الزامات و ...
  • غلامپور، مهدی؛ فرجیها، محمد؛ صابر، محمود و حبیب زاده، محمدجعفر ...
  • فیض الهی، نجات؛ سرتیبی زرنق، محمد؛ موقری، احمد و خلیل ...
  • مهرافشان، علی رضا (۱۳۹۳). رسیدگی به اتهام از طریق ویدئوکنفرانس. ...
  • موذن زادگان، حسن علی و روستا، نرجس (۱۳۹۶). دادرسی الکترونیکی ...
  • موذن زادگان، حسن علی و مولابیگی، علی (۱۴۰۰). بررسی حقوقی  فقهی ...
  • نعمتی، مژگان؛ حبیب زاده، محمدجعفر و فرجیها، محمد (۱۴۰۳). زندان ...
  • نعمتی، مژگان؛ مهرا، نسرین و راسته، مرتضی (۱۴۰۴). چالش های ...
  • وجدانی، اسماعیل؛ حسینی مقدم، سید حسن و محمدی، سام (۱۴۰۱). ...
  • وجدانی، اسماعیل؛ حسینی مقدم، سید حسن و محمدی، سام (۱۴۰۳). ...
  • وحدتی، مهدی؛ طاهرخانی، حسین؛ ساورایی، پرویز و نورشرق، جمشید (۱۳۹۹). ...
  • ج) پایان نامه / رساله ها۱۸) نعمتی، مژگان (۱۴۰۵). دسترسی ...
  • د) خبرگزاری ها و منابع برخط۱۹) خبرگزاری تسنیم (۱۴۰۳). «۸۰ ...
  • خبرگزاری مهر (۱۴۰۳ الف). «اظهارات علی صالحی، دادستان تهران». قابل دسترس ...
  • خبرگزاری مهر (۱۴۰۳ ب). «اظهارات علی اکبر شیرسوار، معاون قضایی دادگستری ...
  • مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه [مافا] (۱۴۰۱). «۷۷ ...
  • مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه [مافا] (۱۴۰۲). «قوه ...
  • مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه [مافا] (۱۴۰۳). «برگزاری ...
  • ۲. منابع لاتین۱) Ayres, L.; Knafl, K.; Fisher, L., & ...
  • Constitution of Finland. (۱۹۹۹). (۷۳۱/ ۱۹۹۹). (Finland) ...
  • Coronavirus Aid, Relief, and Economic Security Act, Pub. L. No. ...
  • Courts (Remote Participation) Act ۲۰۱۰. (New Zealand) ...
  • Criminal Appeal Act ۱۹۶۸. (United Kingdom) ...
  • Criminal Code, R.S.C. ۱۹۸۵, c C-۴۶. (Canada) ...
  • Criminal Justice Act ۲۰۰۳. (United Kingdom) ...
  • Criminal Procedure Act ۲۰۱۱. (New Zealand) ...
  • Criminal Procedure Act. (۱۹۹۷). (۶۸۹/۱۹۹۷). (Finland) ...
  • Federal Rules of Criminal Procedure [FRCrP]. (۱۹۴۶). (USA) ...
  • New Zealand Bill of Rights Act ۱۹۹۰. (New Zealand) ...
  • Ordonnance n° ۲۰۲۰-۳۰۳ du ۲۵ mars ۲۰۲۰ portant adaptation de ...
  • Strafprozessordnung [StPO] [Code of Criminal Procedure]. (۱۹۸۷). (BGBl. I S. ...
  • The Criminal Procedure Rules ۲۰۲۰, SI ۲۰۲۰/۷۵۹. (United Kingdom) ...
  • C) Legislative and Governmental Documents۱۶) Council of Europe. (۱۹۵۰). Convention ...
  • Crown Prosecution Service. (۲۰۲۳). Live links. Retrieved September ۲۶, ۲۰۲۵, ...
  • Deutscher B. (۲۰۱۶). Entwurf eines Gesetzes zur Einführung der elektronischen ...
  • National Courts Administration. (۲۰۲۰). The National Courts Administration gave instructions ...
  • D) Judicial Decisions۲۰) Conseil Constitutionnel [Constitutional Council]. (۲۰۱۹). Décision n° ...
  • Conseil Constitutionnel [Constitutional Council]. (۲۰۲۱). Décision n° ۲۰۲۰-۸۷۲ QPC. (France) ...
  • Cour de cassation, chambre criminelle [Court of Cassation, Criminal Chamber]. ...
  • Cour de cassation, chambre criminelle [Court of Cassation, Criminal Chamber]. ...
  • Oberlandesgericht Stuttgart [Higher Regional Court of Stuttgart]. (۲۰۱۲). Beschluss vom ...
  • Supreme Court of Finland. (۲۰۲۱a). KKO:۲۰۲۱:۹۱ – Participation of a ...
  • Supreme Court of Finland. (۲۰۲۱b). KKO:۲۰۲۱:۹۲ – Participation of a ...
  • In Persian and Arabic۱) Khoei, S. A. (۱۹۹۹). Mohazarat fi ...
  • نمایش کامل مراجع