باز تفسیر مفهوم زوال محصول در تعامل حسی با کاربر به منظور کاهش عوارض زیست محیطی؛ با رویکرد مبتنی بر طراحی ملهم از فلسفه ژاپنی موسوم به «وابی سابی»

این مطالعه به مسئله برداشت نادرست از زوال محصول می پردازد؛ برداشتی که در طراحی صنعتی به طور معمول یک نقطه ضعف تلقی شده و منجر به راهبردهایی همچون منسوخ سازی برنامه ریزی شده، جایگزینی زودهنگام و در نتیجه ایجاد فرهنگ مصرف گرایی در کاربران می شود. این چرخه موجب کاهش دلبستگی کاربر به محصولات، افزایش تولید زباله و فشار بر منابع طبیعی است. هدف این مطالعه بازتفسیر زوال به عنوان بخشی معنادار از تجربه کاربری و ارائه چارچوبی برای طراحی محصولات مبتنی بر احساس است. مطالعه با تحلیل فلسفه وابی سابی و اصول زیبایی شناختی آن یعنی نقص، ناپایداری و اثر زمان و تطبیق آن با رویکرد سه سطحی طراحی احساس محور انجام شد. با تلفیق این فلسفه با رویکرد طراحی، چارچوبی مفهومی ارائه شد که در آن تغییرات مادی مانند ترک خوردگی و تغییر بافت بتوانند با الگوی مدون بر پایه شناخت ذهن به جای کاستن از ارزش محصول به عناصر افزاینده هویت، معنا و دلبستگی کاربر تبدیل شوند. ادغام وابی سابی در سطح غریزی می تواند منجر به واکنش مثبت اولیه نسبت به مواد طبیعی و سادگی بصری شود؛ در سطح رفتاری مشارکت کاربر با روند زوال محسوس ماده کیفیت استفاده را ارتقا دهد؛ و در سطح بازتابی پیری طبیعی محصول به بخشی از روایت شخصی و هویت کاربر تبدیل شود و موجب افزایش دوام احساسی و کاهش تمایل به جایگزینی گردد. بنابراین، بازتعریف زوال در بستر طراحی احساس محور می تواند چرخه عمر محصول را تحت شعاع قرار دهد و به عنوان راهبردی موثر برای کاهش اثرات زیست محیطی در طراحی محصول عمل کند.

کلیدواژه ها:

زوال محصول ، طراحی احساس محور ، زیبایی شناسی ناپایدار ، اکولوژی حسی ، وابی سابی