مروری بر مفاهیم شهر متراکم (فشرده) در جهت توسعه پایدار شهری

شهرنشینی شتابان و غالب شدن الگوی پراکنده رویی شهری در دهه های اخیر به ویژه در کلان شهرهای ایران پیامدهای نامطلوبی چون تخریب محیط زیست، افزایش مصرف انرژی، ناکارآمدی حمل ونقل و تحمیل هزینه های سنگین زیرساختی را به دنبال داشته است. این چالش ها ضرورت بازنگری در فرم و ساختار شهری و حرکت به سوی توسعه پایدار شهری را بیش از پیش مطرح ساخته است. در این راستا نظریه شهر فشرده به عنوان یک پارادایم پایدار و جایگزین برای پراکنده رویی در کانون توجه برنامه ریزان و محققان قرار گرفته است. هدف این پژوهش بررسی و تحلیل جامع مبانی نظری و ابعاد سه گانه پایداری زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی در الگوی شهر فشرده است. این پژوهش از نوع مطالعات مروری و تحلیلی بوده و روش گردآوری داده ها اسنادی و کتابخانه ای است. بدین منظور با بررسی گسترده متون، مقالات علمی-پژوهشی، گزارش ها و اسناد کنفرانسی مرتبط با مفاهیم شهر فشرده، پراکنده رویی، پایداری شهری و ارتباط این الگوها در سطوح بین المللی و ملی چارچوب نظری استخراج شده است. تجزیه و تحلیل یافته ها با استفاده از روش متا سامری صورت گرفته است. این روش با ترکیب و تفسیر یافته های کلیدی مطالعات مختلف به دنبال شناسایی مضامین مشترک و ایجاد یک دیدگاه جامع و اجماع یافته در خصوص کارایی الگوی فشرده سازی در تحقق اهداف توسعه پایدار است. نتایج حاصل نشان می دهد که الگوی شهر فشرده یک چارچوب مفهومی قدرتمند برای غلبه بر ناکارآمدی های الگوی رشد افقی است. یافته ها بر قابلیت این الگو در ارائه یک مدل توسعه شهری متوازن که در آن کارایی اقتصادی و اجتماعی در کنار حفظ منابع زیست محیطی قرار می گیرد تاکید دارند. لذا سیاست گذاران و برنامه ریزان شهری در ایران می توانند با بازنگری در ضوابط ساختمانی و کاربری زمین به سمت تلفیق تراکم مناسب، اختلاط فضایی و توسعه حمل ونقل عمومی، گام های موثری در جهت دستیابی به پایداری بردارند.

کلیدواژه ها:

شهر متراکم ، شهر فشرده ، پایداری ، توسعه پایدار