تحلیل تطبیقی حقوق زیست محیطی شهری در ایران و کشورهای آسیایی با تاکید بر مدل های حکمرانی محیط زیستی

تحقیق حاضر با هدف بررسی تطبیقی نظام حقوق زیست محیطی شهری در ایران و شماری از کشورهای پیشرو آسیایی ژاپن، کره جنوبی، هند، مالزی و چین انجام گرفته است. این مطالعه بر تحلیل ساختار اسناد حقوقی بالادستی، قوانین ملی حاکم بر مدیریت محیط زیست شهری و مدل های عملیاتی حکمرانی محیط زیستی در سطوح محلی تمرکز دارد. در ایران با وجود مبانی قانونی قوی نظیر اصل ۵۰ قانون اساسی و تصویب قوانین مهمی همچون قانون هوای پاک (۱۳۹۶) و قانون مدیریت پسماند (۱۳۸۳)، چالش های اساسی در حوزه اجرا، پراکندگی شدید نهادی میان شهرداری ها، شوراهای اسلامی و سازمان حفاظت محیط زیست و ضعف در ابزارهای ضمانت اجرایی موثر مانع تحقق اهداف زیست محیطی شهری شده است. در مقابل کشورهای منتخب آسیایی به ویژه ژاپن و کره جنوبی، با نهادینه سازی ساختارهای حکمرانی سبز در سطح محلی، تعریف نقش فعال برای شهروندان و به کارگیری مدل های فناوری محور و دادگاه های تخصصی مانند دادگاه های سبز در هند به سوی حکمرانی مشارکتی و کارآمد حرکت کرده اند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که اصلاح ساختار نهادی، ایجاد نهاد واحد و قدرتمند برای هماهنگی حکمرانی محیط زیستی شهری، افزایش مشارکت فعال شهروندان در تصمیم گیری ها و هوشمندسازی فرآیندهای نظارت و پایش می تواند مبنای تحول بنیادین در حکمرانی محیط زیستی شهری ایران قرار گیرد و شکاف میان قانون و عمل را پر سازد.

کلیدواژه ها:

حقوق زیست محیطی ، شهری ، حکمرانی محیط زیستی ، توسعه پایدار ، عدالت محیطی ، مدیریت شهری