نقش مدیریت ریسک سازمانی در ارتقای تاب آوری سازمانی مروری بر مبانی نظری و شواهد پژوهشی

در محیط کسب و کار پیچیده و پرتلاطم، امروزه سازمان ها با طیف گسترده ای از بحران های پیچیده و غیرقابل پیش بینی مواجه اند؛ از این رو، تقویت تاب آوری سازمانی به یکی از الزامات راهبردی برای تداوم فعالیت و حفظ عملکرد سازمان ها تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش مدیریت ریسک سازمانی در تقویت تاب آوری سازمانی و ارائه یک مدل مفهومی پیشنهادی برای این رابطه انجام شده است؛ موضوعی که با وجود گسترش مطالعات بین المللی تاکنون در ادبیات پژوهشی داخلی چارچوبی منسجم برای آن ارائه نشده است. این پژوهش با رویکرد مروری و از طریق تجزیه و تحلیل و یکپارچه سازی مبانی نظری و یافته های پژوهش های داخلی و خارجی انجام شده است. یافته ها نشان داد که مدیریت ریسک سازمانی مبتنی بر چارچوب COSO (۲۰۰۴)، متشکل از هشت مولفه محیط داخلی، تعیین اهداف، شناسایی رویدادها، ارزیابی ریسک، پاسخ به ریسک، فعالیت های کنترلی، اطلاعات و ارتباطات، و پایش می تواند زمینه تقویت تاب آوری سازمانی را فراهم کند. همچنین بررسی ادبیات نشان داد که این رابطه خطی و خودکار نیست و کیفیت اجرای مدیریت ریسک سازمانی نقش تعیین کننده ای در تقویت این رابطه ایفا می کند. بر این اساس، در مدل مفهومی پیشنهادی مدیریت ریسک سازمانی به عنوان متغیر مستقل، تاب آوری سازمانی به عنوان متغیر وابسته و کیفیت اجرا به عنوان متغیر تعدیل گر مفهوم سازی شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد بهره گیری اثربخش از مدیریت ریسک سازمانی مستلزم استقرار آن به عنوان رویکردی راهبردی، پویا، یکپارچه و با کیفیت است؛ رویکردی که ظرفیت سازمان را برای پیش دستی، پایش، پاسخگویی و یادگیری در برابر بحران ها افزایش داده و در نهایت به تقویت تاب آوری سازمانی و تداوم فعالیت منجر می شود.

کلیدواژه ها:

بحران ، تاب آوری سازمانی ، چارچوب COSO ، مدیریت ریسک سازمانی