تحلیل جامعه شناختی اثرات فناوری های ارتباطی بر تغییرات بازار کار و گسترش اقتصاد دیجیتال

در فناوری های ارتباطی مانند اینترنت پرسرعت، شبکه های اجتماعی و پلتفرم های دیجیتال به عنوان ستون های اقتصاد دیجیتال بازار کار ایران را متحول کرده اند. این پژوهش با رویکرد جامعه شناختی، تاثیرات این فناوری ها را بر ساختار اشتغال، نابرابری های اجتماعی و گسترش اقتصاد گیگ بررسی می کند. با روش ترکیبی (کمی-کیفی)، داده ها از منابع آماری مانند سازمان آمار ایران و مصاحبه با ۵۰ کارگر دیجیتال و کارشناس جمع آوری شد. یافته ها نشان می دهد که سهم اقتصاد دیجیتال در GDP ایران از ۴ در ۲۰۱۸ به ۷.۵ در ۲۰۲۴ رسیده، اما این رشد با افزایش ۳۰٪ اشتغال غیررسمی و کاهش مشاغل سنتی همراه بوده است. پلتفرم هایی مانند اسنپ و دیجی کالا فرصت های شغلی ایجاد کرده اند اما ناپایداری درآمد و فقدان بیمه چالش های جدی برای کارگران است. در مقایسه با کشورهای پیشرفته (ایالات متحده و اروپا) و در حال توسعه (هند)، ایران به دلیل تحریم ها و کمبود زیرساخت با شکاف دیجیتال و مهارتی مواجه است. با استفاده از نظریه های کاستلز جامعه اطلاعاتی و گولد-ریمر قطبی سازی بازار، این پژوهش نشان می دهد که فناوری ها روابط اجتماعی را بازتعریف کرده و نظارت دیجیتال را تقویت می کنند. پیشنهادات شامل آموزش دیجیتال برای ۱۰ میلیون جوان، تنظیم مقررات پلتفورمی و بهبود زیرساخت هاست. این مطالعه بر لزوم سیاست گذاری های بومی برای کاهش نابرابری و بهره برداری از فرصت های دیجیتال تاکید دارد تا از تشدید شکاف های اجتماعی جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

فناوری های ارتباطی ، اقتصاد دیجیتال ، بازار کار ، نابرابری اجتماعی ، اقتصاد گیگ ، شکاف دیجیتال ، نظریه نظارت فوکو