مدل تاب آوری زنجیره تامین با رویکرد مزیت رقابتی پایدار: نقش میانجی نوآوری سبز و تعدیلگری فشار ذینفعان

هدف این پژوهش، طراحی و آزمون مدلی برای تبیین چگونگی تاثیرگذاری تاب آوری زنجیره تامین بر مزیت رقابتی پایدار با تاکید بر نقش میانجیگری نوآوری سبز و نقش تعدیل گری فشار ذینفعان است. در عصر حاضر که تلاطم های محیطی و الزامات زیست محیطی به چالش های راهبردی اصلی سازمان ها تبدیل شده اند درک مکانیسم های دستیابی همزمان به پایداری اقتصادی و زیست محیطی اهمیتی حیاتی یافته است. این پژوهش از منظر هدف کاربردی و از حیث روش شناسی یک مطالعه توصیفی- همبستگی با رویکرد کمی و مبتنی بر مدل سازی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران ارشد، مدیران زنجیره تامین، مدیران تحقیق و توسعه و مدیران تضمین کیفیت شاغل در ۱۸۰ شرکت فعال در صنایع شیمیایی، پلیمری و غذایی مستقر در شهرک های صنعتی بزرگ، تهران، اصفهان و تبریز می باشد که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای تعداد ۳۸۰ نفر انتخاب و در نهایت ۳۱۲ پرسشنامه معتبر تحلیل شد. داده ها با بهره گیری از پرسشنامه های استاندارد که روایی و پایایی آنها تایید شده است، گردآوری گردید. برای سنجش متغیر فشار ذینفعان از یک چارچوب چند بعدی شامل فشارهای نظارتی، تقلیدی و هنجاری از سوی ذینفعان کلیدی استفاده شده است. نتایج تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SmartPLS نشان می دهد که تاب آوری زنجیره تامین تاثیر مثبت و معناداری بر مزیت رقابتی پایدار دارد (B=۰.۸۴۵، p<۰.۰۵) همچنین مشخص گردید که نوآوری سبز، نقش میانجیگر جزئی در این رابطه ایفا می کند (B=۰.۵۲۷، p<۰.۰۵). از سوی دیگر فشار ذینفعان، رابطه بین نوآوری سبز و مزیت رقابتی پایدار را به طور مثبت و معناداری تعدیل می کند و نشان می دهد که در شرکت هایی که با فشار بالای ذینفعان مواجه اند اثر بخشی نوآوری سبز بر بهبود مزیت رقابتی به طور چشمگیری تقویت می شود. این پژوهش با تلفیق دیدگاه قابلیت های پویا و نظریه نهادی مدلی یکپارچه و بدیع برای رقابت پذیری پایدار در صنایع تولیدی ارائه می دهد که می تواند به عنوان نقشه راهی در جعبه ابزار مدیران و استراتژیست های زنجیره تامین مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری زنجیره تامین ، مزیت رقابتی پایدار ، نوآوری سبز ، فشار ذینفعان ، نظریه نهادی