رهبری ایمنی و رفتار شهروندی: ایمنی نقش میانجی دانش، انگیزه و قرارداد روانی ایمنی مطالعه موردی سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری (صدرا)

پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر رهبری ایمنی بر رفتار شهروندی ایمنی با نقش های میانجی دانش ایمنی، انگیزه ایمنی و قرارداد روانی ایمنی در کارکنان سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری صدرا انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت توصیفی همبستگی و از نظر زمانی مقطعی بود. جامعه آماری شامل ۱۸۰ نفر از کارکنان عملیاتی و ستادی سازمان بود که بر اساس فرمول کوکران و با روش نمونه گیری در دسترس، ۱۴۸ پرسشنامه توزیع و در نهایت ۱۲۷ پرسشنامه قابل تحلیل بازگردانده شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه استاندارد ۳۹ گویه ای برگرفته از مطالعه امیدی و همکاران با طیف لیکرت پنج گزینه ای بود که روایی و پایایی آن از طریق بارهای عاملی میانگین واریانس استخراج شده، پایایی مرکب و آلفای کرونباخ تایید شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی و نرم افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد. یافته ها نشان داد که تمامی ده فرضیه فرعی و فرضیه اصلی پژوهش تایید می شوند؛ رهبری ایمنی قوی ترین تاثیر مستقیم را بر قرارداد روانی ایمنی دارد، قرارداد روانی ایمنی قوی ترین تاثیر مستقیم را بر رفتار شهروندی ایمنی دارد و هر سه متغیر دانش، انگیزه و قرارداد روانی ایمنی نقش میانجی جزئی معناداری ایفا می کنند. مدل نهایی توانست ۵۸.۸ درصد از واریانس رفتار شهروندی ایمنی را تبیین کند و از قدرت پیش بینی خوبی برخوردار بود. بر اساس یافته ها، پایین ترین میانگین مربوط به قرارداد روانی ایمنی و بالاترین میانگین مربوط به دانش ایمنی بود. در نتیجه مدل سه بعدی میانجی در بافت سازمان آتش نشانی صدرا تعمیم پذیر است و به مدیران سازمان پیشنهاد می شود که در اولویت اول با ایجاد سیستم پاسخگویی سریع به گزارشات، ایمنی، تدوین منشور تعهدات دوسویه ایمنی و برگزاری جلسات شفافیت ماهانه، قرارداد روانی ایمنی را تقویت کنند و در اولویت بعدی با پاداش های غیرمالی انگیزه ایمنی را افزایش دهند و با تحول در سبک رهبری فرماندهان از طریق آموزش های تخصصی، رفتارهای شهروندی ایمنی را ارتقا بخشند.

کلیدواژه ها:

رهبری ایمنی ، رفتار شهروندی ، ایمنی دانش ، ایمنی انگیزه ، ایمنی قرارداد روانی ایمنی ، سازمان آتش نشانی