ارزیابی کمی–تحلیلی ارتباط تراوش سد خاکی با تغییرات آب زیرزمینی، رطوبت خاک و پوشش گیاهی پایین دست؛ مطالعه موردی سد شهدای درده

تراوش در سدهای خاکی، افزون بر اهمیت هیدرولیکی و ژئوتکنیکی، می تواند با تغییر شرایط آب و خاک در نواحی پایین دست همراه باشد. در این پژوهش، ارتباط میان تغییرات تراوش سد شهدای درده و سه شاخص محیطی شامل وضعیت آب زیرزمینی، رطوبت حجمی خاک و پوشش گیاهی در قالب یک چارچوب کمی–تحلیلی بررسی شد. تحلیل بر پایه اطلاعات هیدرولوژیکی و بهره برداری پروژه و مقایسه دو وضعیت پایه و تراوش بیشتر انجام گرفت. نتایج نشان داد مقدار شاخص وضعیت آب زیرزمینی از ۳.۳ به ۴.۷ متر تغییر کرد که معادل حدود ۴۲ درصد نسبت به وضعیت پایه است. رطوبت حجمی خاک از ۱۹ به ۲۸ درصد افزایش یافت که افزایشی ۹ واحد درصدی و معادل حدود ۴۷ درصد نسبت به مقدار پایه است. همچنین، شاخص پوشش گیاهی از ۰.۳۴ به ۰.۴۳ رسید که تغییر نسبی حدود ۲۶ درصد را نشان می دهد. مقایسه هم زمان شاخص ها نشان داد وضعیت تراوش بیشتر با افزایش شرایط رطوبتی خاک و مقادیر بالاتر شاخص پوشش گیاهی همراه است. نتایج این تحلیل، اهمیت بررسی هم زمان مولفه های هیدرولوژیکی و محیطی پایین دست را در ارزیابی و پایش سدهای خاکی نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

تراوش ، سد خاکی ، آب زیرزمینی ، رطوبت خاک ، پوشش گیاهی