تحلیل نقش ایستگاه های حمل ونقل عمومی در ارزش آفرینی املاک و ساماندهی ساخت وساز شهری بر اساس ضوابط ملی

ایستگاه های حمل ونقل عمومی، به ویژه ایستگاه های مترو، به عنوان یکی از مولفه های کلیدی در ساختار کالبدی و اقتصادی شهرها، نقشی دوگانه در ارزش آفرینی املاک و ساماندهی الگوهای ساخت وساز شهری ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش استقرار و طراحی ایستگاه های مترو در تغییرات ارزش املاک و سازمان دهی ساخت وساز پیرامون، با تاکید بر ضوابط ملی ایران شامل مبحث ۲۴ مقررات ملی ساختمان (انطباق شهری ساختمان)، نشریه ۵۵ (طراحی ایستگاه های مترو) و نشریه ۷۲ (ضوابط طراحی شهری)، به بررسی مطالعات موردی در شهرهای تهران و مشهد پرداخته است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل اسنادی و فراتحلیل یافته های پیشین با رویکرد تطبیقی است. یافته ها حاکی از آن است که نقش ایستگاه های حمل ونقل در ارزش آفرینی املاک، ماهیتی یکنواخت نداشته و متاثر از متغیرهایی چون سطح درآمد منطقه، کیفیت بافت شهری، نوع کاربری زمین و میزان رعایت ضوابط طراحی شهری است. در مناطق جنوبی و کم برخوردار تهران، استقرار ایستگاه مترو با افزایش محسوس ارزش املاک و احیای بافت های فرسوده همراه بوده، در حالی که در مناطق شمالی و مرفه، این نقش با کاهش نسبی ارزش یا تغییر کاربری به سمت فعالیت های تجاری همراه شده است. همچنین، رعایت ضوابط مندرج در نشریه ۷۲ و مبحث ۲۴، به عنوان چارچوبی موثر در ساماندهی ساخت وساز و کاهش شکاف فضایی-اقتصادی در شهرهای ایران قابل بهره برداری است. پژوهش حاضر نشان می دهد که یکپارچه سازی ضوابط طراحی شهری با الزامات حمل ونقل محور، می تواند به عنوان راهبردی کارآمد در جهت توسعه متوازن شهری و افزایش بهره وری اقتصادی مناطق پیرامون ایستگاه ها مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ایستگاه حمل ونقل عمومی ، ارزش آفرینی املاک ، ساماندهی ساخت وساز شهری ، توسعه حمل ونقل محور