مدل های زبانی بزرگ (Large Language Models) در صنعت ساخت وساز: مروری جامع بر مفاهیم، کاربردها، همگرایی با فناوری های نوین و چالش های آینده

صنعت ساخت وساز به دلیل ماهیت پروژه محور، تعدد ذی نفعان و وابستگی گسترده به اسناد، همواره با حجم بزرگی از داده های متنی، نیمه ساختاریافته و غیرساختاریافته روبه رو بوده است. قراردادها، مکاتبات، گزارش های روزانه و هفتگی، صورت جلسات، برنامه های زمان بندی، مدارک کنترل کیفیت، گزارش های ایمنی، مدل های اطلاعات ساختمان و درس آموخته های پروژه ها نمونه هایی از منابع دانشی این صنعت هستند. با وجود تولید مداوم این اطلاعات، چالش اصلی آن است که داده ها در بسیاری از پروژه ها پراکنده، دیرهنگام، غیرقابل جست وجوی موثر و وابسته به تجربه افراد باقی می مانند. در چنین شرایطی، مدل های زبانی بزرگ به عنوان یکی از فناوری های کلیدی هوش مصنوعی مولد، ظرفیت جدیدی برای فهم زبان طبیعی، تحلیل اسناد، استخراج دانش، تولید گزارش و پشتیبانی از تصمیم گیری در پروژه های ساخت فراهم کرده اند. این مقاله با رویکرد مروری، به بررسی مفهوم، ویژگی ها و کاربردهای مدل های زبانی بزرگ در صنعت ساخت وساز می پردازد. ابتدا مبانی نظری این فناوری، تفاوت آن با پردازش زبان طبیعی، قابلیت های اصلی و محدودیت های فنی آن تشریح می شود. سپس مهم ترین کاربردهای آن در مدیریت اسناد، گزارش نویسی، کنترل زمان و تاخیرات، مدیریت هزینه، قراردادها و ادعاها، مدیریت ریسک، ایمنی، کیفیت، مدیریت دانش، مدل سازی اطلاعات ساختمان، کنترل انطباق مقررات، برآورد هزینه و بازسازی Scan-to-BIM بررسی می گردد. در ادامه، همگرایی مدل های زبانی بزرگ با فناوری هایی مانند BIM، مدیریت دانش، گراف دانش، دوقلوی دیجیتال، اینترنت اشیا، بینایی ماشین، رایانش ابری، سیستم های چندعاملی و بازیابی افزوده با تولید تحلیل می شود. نتایج مرور منابع نشان می دهد که ارزش اصلی مدل های زبانی بزرگ زمانی آشکار می شود که به جای استفاده منفرد، در قالب یک لایه تعاملی و استدلالی در کنار داده های معتبر پروژه و سامانه های تخصصی به کار گرفته شوند. با این حال، چالش هایی مانند توهم زایی، محرمانگی داده ها، ضعف در دانش تخصصی، دشواری یکپارچه سازی و نیاز به نظارت انسانی همچنان مانع کاربرد بی قید و شرط این فناوری در پروژه های واقعی است.

کلیدواژه ها:

مدل های زبانی بزرگ ، صنعت ساخت وساز ، مدل سازی اطلاعات ساختمان ، مدیریت دانش ، هوش مصنوعی مولد ، دوقلوی دیجیتال ، کنترل انطباق ، مدیریت پروژه