اثربخشی و پایداری ایماگوتراپی بر تعارضات زناشویی، نشانگان روان شناختی و تاب آوری مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم: مدل سازی طولی اثرات مختلط با تحلیل تغییر قابل اعتماد

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی و پایداری ایماگوتراپی بر تعارضات زناشویی، نشانگان روان شناختی و تاب آوری مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم، با تاکید بر مسیر طولی تغییر و تغییر قابل اعتماد، انجام شد. روش: پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی دوگروهی با اندازه گیری در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری بود. جامعه مورد مطالعه شامل مادران متاهل دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اوتیسم ساکن کرج در سال ۱۴۰۴ بود. نمونه پژوهش شامل ۳۰ مادر بود که در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند. گروه آزمایش ایماگوتراپی را طی هشت جلسه هفتگی دریافت کرد و گروه گواه طی دوره اجرای پژوهش مداخله مورد مطالعه را دریافت نکرد. داده ها با استفاده از پرسشنامه تجدیدنظرشده تعارضات زناشویی(MCQ-R)، فهرست نشانگان روان شناختی(SCL-۲۵) و مقیاس تاب آوری کانر دیویدسون(CD-RISC) گردآوری شدند. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار آماری R انجام شد. برای بررسی مسیر طولی پیامدها از مدل خطی اثرات مختلط طولی شامل اثرهای گروه، زمان و تعامل گروه × زمان و برای ارزیابی تغییر فراتر از خطای اندازه گیری از تحلیل تغییر قابل اعتماد استفاده شد. یافته ها: الگوی تغییرات طولی نشان داد تعارضات زناشویی و نشانگان روان شناختی در گروه آزمایش پس از مداخله کاهش یافتند و جهت این تغییرات در مرحله پیگیری نیز ادامه پیدا کرد؛ در حالی که مسیر تغییر در گروه گواه متفاوت بود. تاب آوری در گروه آزمایش روند افزایشی نشان داد؛ بااین حال، به دلیل ناهم ترازی اولیه دو گروه در این متغیر، تغییر فوری تاب آوری با احتیاط بیشتری تفسیر شد و الگوی مطلوب آن در مرحله پیگیری برجسته تر بود. بررسی آستانه های تغییر قابل اعتماد نیز نشان داد تغییرات تعارضات زناشویی و نشانگان روان شناختی زودتر آشکار شدند، در حالی که تغییر مطلوب تاب آوری بیشتر در مرحله پیگیری نمایان شد. در مجموع، الگوی یافته ها نشان دهنده تفاوت در زمان بندی پاسخ پیامدهای رابطه ای، روان شناختی و سازگارانه به مداخله بود. نتیجه گیری: ایماگوتراپی با بهبود پایدارتر پیامدهای رابطه ای و روان شناختی در مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم همراه بود. در مقابل، تقویت تاب آوری الگویی تدریجی تر نشان داد و به نظر می رسد تثبیت این ظرفیت سازگارانه به زمان بیشتری برای انتقال و به کارگیری دستاوردهای رابطه ای در موقعیت های واقعی زندگی روزمره نیاز داشته باشد. این یافته ها بر اهمیت تمایز میان اثربخشی فوری، پایداری تغییر، تغییر قابل اعتماد و زمان بندی متفاوت پیامدهای درمانی تاکید می کنند.

کلیدواژه ها:

ایماگوتراپی ، تعارضات زناشویی ، نشانگان روان شناختی ، تاب آوری ، اختلال طیف اوتیسم ، مدل خطی اثرات مختلط ، تغییر قابل اعتماد