موزه دیجیتال آستان قدس رضوی تحلیل فناوری های نوین چالش ها و افق های توسعه در موزه داری دیجیتال

تحولات فناورانه در دهه های اخیر کارکردها و ماهیت موزه ها را به طور بنیادین دگرگون ساخته و الگوهای نوینی از حفاظت دسترس پذیری آموزش و مشارکت فرهنگی را در قالب موزه داری دیجیتال پدید آورده است. بهره گیری از فناوری هایی نظیر دیجیتال سازی پیشرفته، واقعیت مجازی، واقعیت افزوده، سامانه های هوشمند، پلتفرم های آنلاین و برنامه های تعاملی، امکان صیانت پایدار از آثار، دسترسی فرامکانی و خلق تجربه های یادگیری فعال و معنا محور را فراهم کرده است. موزه دیجیتال آستان قدس رضوی به عنوان یکی از نمونه های شاخص موزه داری دیجیتال در ایران با ارائه خدمات متنوعی مانند بازدید مجازی با عینک واقعیت مجازی، پیاده سازی سامانه هوشمند بازدیدکنندگان آی بیکن سه زبانه (فارسی، عربی، انگلیسی) به عنوان تنها سامانه آی بیکن موجود در موزه های ایران، پیاده سازی سامانه تور مجازی با قابلیت تجمیع محتوا به عنوان اولین سامانه تور مجازی تجمیع محتوا، تولید حرفه ای موشن گرافیک ها، طراحی سامانه بروشورهای دیجیتال موزه ای به زبان های فارسی، عربی، انگلیسی و اردو، طراحی سامانه های تعاملی کودکان و نوجوانان از قبیل مسابقات موزه شناسی، نقاشی دیجیتال و جورچین آثار موزه ای، طراحی سامانه موزه یار همراه گنجینه ها، راهنمای صوتی موزه های آستان قدس رضوی، پیاده سازی سامانه رمزینه در گنجینه ها برای دسترسی سریع و تعاملی بازدیدکنندگان به محتوای آثار و حضور فعال در ده شبکه اجتماعی داخلی و خارجی تلاش کرده است تا علاوه بر معرفی و مستندسازی آثار، تجربه ای تعاملی و یادگیری فعال برای بازدیدکنندگان فراهم کند و اعتبار علمی و فرهنگی خود را ارتقاء دهد. هدف این پژوهش تحلیل جامع موزه دیجیتال آستان قدس رضوی از منظر بهره گیری از فناوری های نوین، ارزیابی نقش سامانه های تعاملی و بازی محور در ارتقای تجربه بازدیدکنندگان و یادگیری غیررسمی، شناسایی چالش های فنی، مدیریتی و فرهنگی و تبیین افق های توسعه آینده آن است. یافته ها نشان می دهد که ترکیب دیجیتال سازی دقیق آثار، تورهای مجازی، سامانه های راهنمای هوشمند، محتوای چندرسانه ای و برنامه های تعاملی مبتنی بر گیمیفیکیشن فرهنگی نظیر مسابقات موزه شناسی، نقاشی دیجیتال و جورچین آثار، موجب افزایش درگیری شناختی مخاطبان، تعمیق تجربه یادگیری و گسترش مشارکت فرهنگی شده است. این موزه توانسته است با کسب رتبه برتر در بین موزه های کشور در حوزه فضای مجازی بر اساس ارزیابی ایکوم، دریافت دیپلم افتخار در جشنواره بین المللی چندرسانه ای میراث فرهنگی و کسب رتبه برتر سازمانی در حوزه شبکه های اجتماعی، جایگاه خود را به عنوان الگویی برجسته در موزه داری دیجیتال تثبیت کند.

کلیدواژه ها:

موزه داری دیجیتال ، موزه دیجیتال آستان قدس رضوی ، فناوری های نوین ، میراث فرهنگی ، واقعیت مجازی ، واقعیت افزوده ، تور مجازی