روایت سینمایی در داستان «گاو» از مجموعه «عزاداران بیل»؛ تحلیلی بر ظرفیت های تصویری نثر غلامحسین ساعدی

داستان کوتاه «گاو» چهارمین داستان از مجموعه «عزاداران بیل» غلامحسین ساعدی، یکی از برجسته ترین نمونه های ادبیات داستانی ایران است که بعدها دستمایهی ساخت فیلمی به همین نام به کارگردانی داریوش مهرجویی قرار گرفت. این مقاله با هدف شناسایی و تحلیل نظام مند ظرفیت های تصویری و سینمایی نثر ساعدی در این داستان نگاشته شده است. پرسش اصلی آن است که چه ویژگی هایی در ساختار روایی، زبان و فضاسازی داستان «گاو» وجود دارد که آن را به متنی با قابلیت های بالقوه ی سینمایی بدل ساخته است؟ این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر رویکردهای روایت شناسی سینمایی (به ویژه آرای دیوید بوردول، سیمور چتمن، رابرت استم و برایان مک فارلن) به واکاوی عناصری چون میزانسن متن، قاب بندی ذهنی، حرکت شخصیت ها، ریتم روایت، تدوین ذهنی، زاویه دید، نور و تاریکی، صداهای محیطی، فضاسازی و شخصیت پردازی بصری می پردازد. یافته ها نشان می دهد که نثر ساعدی در «گاو» به دلیل حذف راوی توصیف گر و اتکا بر کنش و ژست، دیالوگ های دراماتیک، فضاسازی وهم انگیز در بستری رئالیستی، و شخصیت پردازی مبتنی بر رفتار، ساختاری نزدیک به روایت سینمایی دارد. این مقاله نتیجه می گیرد که ساعدی با نثری که خواننده را به جایگاه تماشاگر می نشاند، روایتی خلق کرده که مرز میان ادبیات و سینما را درمی نوردد.

کلیدواژه ها:

غلامحسین ساعدی ، عزاداران بیل ، گاو ، روایت سینمایی ، ظرفیت های تصویری