واکاوی نقوش سوزنی نویافته در دشت مرودشت فارس (نقوش جانوری)

نقوش سوزنی به تصاویری بسیار کوچک، کم عمق و ظریف گفته می شود که با ابزار نوک تیز بر سطوح سنگی یا صخره ای در گذر زمان ایجاد گردیده اند. در این میان نقوش سوزنی جانوری دوره ساسانی از جمله شواهد کمتر شناخته شده در هنر صخره ای ایران باستان به شمار می روند که با ظرافت و مهارتی قابل توجه و در مقیاسی بسیار کوچک بر سطوح سنگی و صخره ای ایجاد شده اند. این نقوش شامل بازنمایی جانورانی همچون اسب، پرندگان و صحنه های شکار هستند که برخلاف آثار رسمی و بزرگ دوره ساسانی، عمدتا در فضاهای غیر تشریفاتی و حاشیه ای و در کنار سنگ نوشته های ناشناخته اواخر دوره ساسانی به تصویر کشیده شده اند. ویژگی متمایز این آثار، ظرافت در اجرا و مقیاس محدود آنهاست که از سوی هنرمندان محلی ترسیم گشته اند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر داده های میدانی و مطالعات کتابخانه ای، به بررسی ویژگی های ریخت شناختی، تنوع تصویری و جایگاه این نقوش در سنت تصویری دوره ساسانی می پردازد. هدف این مطالعه، معرفی و تحلیل مجموعه ای از نقوش سوزنی ناشناخته جانوری در ابعاد بسیار کوچک است که از اواخر دوره ساسانی در دشت مرودشت فارس برجای مانده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که این آثار بخشی از یک سنت تصویری غیررسمی بوده اند که در کنار هنری «رسمی» و «نوشتاری» دوره ساسانی شکل و تداوم یافته و می توانند در بازسازی لایه های کمتر شناخته شده فرهنگ بصری این دوره نقش مهمی ایفا کنند.

کلیدواژه ها:

فارس ، مرودشت ، ساسانیان ، نقوش سوزنی جانوری