تحلیل روایی مولفه های فرهنگی نقاشی های قهوه خانه ای بر مبنای اخلاق اهل فتوت (با تاکید بر نقاشی های منصور وفایی)

نقاشی قهوه خانه ای بازتاب دهنده، باورها، ارزش ها و آرمان های فرهنگی جامعه ایرانی است. این هنر که ریشه در دیوارنگاره های ساسانی دارد، در دوره اسلامی اوج گرفت و با تکیه بر مضامین حماسی و مذهبی تصویری زنده از فرهنگ و اخلاق ایرانی ارائه داد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل روایی نقاشی های قهوه خانه ای بر مبنای اخلاق اهل فتوت و با تاکید بر آثار منصور وفایی، انجام شده است تا دریابد که اخلاق جوانمردی و فتوت چگونه در نقاشی های قهوه خانه ای تجلی یافته است؟ روش پژوهش، تحلیل روایی از نوع تحلیل داده های تصویری است که به بررسی محتوا، زمینه تولید و دریافت این آثار می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که اخلاق فتوت در چهار ساحت اصلی در این نقاشی ها قابل پیگیری است: نخست، ثبات قدم و عزم تا حد شهادت خواهی در راه حق؛ دوم، سخاوت و ایثار و عیاری و قلاشی در راه محبوب؛ سوم، شجاعت و زورآوری و پهلوانی در عین تواضع؛ چهارم، راستی و درستی، حفظ امانت و ناموس و نان و نمک. نتایج پژوهش در تابلوهای منصور وفایی موید آن است که نقاشی های قهوه خانه ای او نه فقط یک سبک هنری که میراث دار فرهنگ و اخلاق جوانمردی در جامعه ایران اسلامی است و پیوندی ناگسستنی با سنت فتوت و تصوف ایرانی دارد.

کلیدواژه ها:

نقاشی قهوه خانه ای ، فتوت ، اخلاق اسلامی ، قلاشی ، عرفان اسلامی ، تحلیل روایی