نقش مواد بومی در آثار مجسمه سازان خاورمیانه

این مقاله به بررسی نقش و کارکرد مواد بومی در آثار سه هنرمند معاصر خاورمیانه، یعنی مونا حاتوم، مروه آرسانیوس و لارا بلادی اختصاص دارد. مسئله اصلی مقاله آن است که چگونه انتخاب و به کارگیری مصالح محلی، فراتر از یک انتخاب صرفا فنی یا زیبایی شناسانه، به ابزاری برای بیان هویت فرهنگی، اجتماعی و تاریخی منطقه بدل می شود. در این میان، مواد طبیعی و روزمره که ریشه در بستر جغرافیایی و اجتماعی خاورمیانه دارند، حاملان معنایی و نمادینی هستند که ظرفیت ایجاد گفتمان های چندلایه درباره بومی بودگی، سیاست، تاریخ مندی و مقاومت فرهنگی را در آثار این هنرمندان فراهم می سازند. به عبارت دیگر، مواد بومی در این آثار نه تنها کارکردی مادی دارند، بلکه به مثابه زبان بصری عمل می کنند که امکان بازخوانی هویت های فردی و جمعی را در بستر شرایط پیچیده خاورمیانه فراهم می آورند. روش پژوهش این مقاله توصیفی تحلیلی است و با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای، تحلیل تطبیقی آثار و بررسی نمونه های شاخص، به تحلیل رابطه میان مواد، زمینه های اجتماعی سیاسی و معناهای برآمده از آن ها پرداخته شده است. در این چارچوب، نمونه هایی از آثار سه هنرمند مورد بررسی قرار گرفته تا نشان داده شود چگونه انتخاب مصالح خاص، در پیوند با جغرافیا و تاریخ، به بخشی از هویت هنری آن ها تبدیل می شود. یافته های تحقیق نشان می دهد که استفاده از مواد بومی در آثار حاتوم، آرسانیوس و بلادی، موجب شکل گیری زبان بصری ویژه ای می شود که با حافظه تاریخی، جغرافیای سیاسی و واقعیت های اجتماعی منطقه گره خورده است. این زبان بصری ضمن ایجاد پل میان سنت و مدرنیته، امکان گفت وگویی پویا و انتقادی را در هنر معاصر خاورمیانه فراهم می سازد. نمونه بارز این رویکرد را می توان در چیدمان «برج امل» لارا بلادی مشاهده کرد؛ اثری که با استفاده از مصالح ساده چون آجر و سیمان، تجربه ای مشارکتی، انتقادی و چندحسی را برای مخاطب رقم می زند و پیوندی معنادار میان جامعه، سیاست و محیط زیست برقرار می کند.

کلیدواژه ها:

مجسمه سازی ، مواد بومی ، جغرافیا ، خاورمیانه