بررسی تطبیقی نمادهای گیاهی و حیوانی اساطیری در هنر ساسانی

هنر ساسانی(۶۵۱-۲۲۴ میلادی) تجلیگاه نظام فکری، جهانبینی کیهانی، اساطیر کهن و باورهای دینی ایرانیان در یکی از مهم ترین ادوار تاریخی ایران است. این هنر نه تنها در خدمت زیبایی شناسی درباری و نمایش شکوه سیاسی بود، بلکه بستری نمادین برای بازنمایی مفاهیم قدسی، نظم کیهانی و مشروعیت الهی پادشاهی به شمار می رفت. در این میان، نمادهای گیاهی و حیوانی که به وفور در نقوش برجسته سنگی، ظروف سیمین و زرین، مهرها، سکه ها و منسوجات دیده می شوند، دارای کارکرد فراتری از تزیین بوده و حامل لایه های عمیق معنایی، اساطیری و آیینی هستند. این مقاله با رویکردی تطبیقی به بررسی نمادهای گیاهی برجسته همچون درخت زندگی، گل نیلوفر، تاک و انگور و نیز نمادهای حیوانی شاخص مانند سیمرغ، بز کوهی و عقاب در هنر ساسانی می پردازد. هدف پژوهش، واکاوی ریشه های اساطیری و پیشینه های فرهنگی این نمادها، تحلیل شیوه های بازنمایی و ترکیب بندی هنری و همچنین تبیین کارکردهای ایدئولوژیک، آیینی و زیبایی شناختی آنها در ساختار هنر رسمی ساسانی است. در نهایت، این مقاله می کوشد با بررسی هم افزایی، تعامل و نیز تمایزهای معنایی و کاربردی میان نمادهای گیاهی و حیوانی، تصویر جامع تری از نظام نمادین و اندیشه تصویری حاکم بر هنر و فرهنگ ساسانی ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

نمادهای گیاهی ، نمادهای حیوانی ، اساطیر ، هنر ساسانی