گردشگری و ماموریت های اداری و تبلیغی، اغراض اصلی و عمده بازدید اروپایی ها و آمریکایی ها از آستان قدس (از ابتدا تا آخر دوره پهلوی)

بنابر شواهد موجود در سفرنگاشته ها و منابع جغرافیایی تا انتهای دوره پهلوی، سیاحت و گردشگری جایگاه اول در اغراض حضور اروپایی ها و آمریکایی ها در مشهد و هدف از بازدید از تشکیلات مذهبی آستان قدس را دارد. هر چند عمده هدف سیاحان بازدید کننده از آستان قدس، گردشگری و سیاحت بوده است، اما تعدادی زیادی از ایشان، خصوصا پس از شهادت امام رضا علیه السلام دارای مقاصد علمی بنابر علم خود بوده اند. لازم به ذکر است جغرافی دانان از نسل اول سفرنامه نویسان بازدید کننده از آستان قدس هستند. حضور سیاحان اروپایی و آمریکایی بازدید کننده غیر مسلمان از آستان قدس، در قرن نهم قمری به بعد شکلی نهادینه به خود می گیرد. در عصر صفویان شاهد رونق هر چه بیشتر حضور اروپایی های غیر مسلمان به آستان قدس همچون؛ کمپفر، تاورنیه، شاردن و غیره هستیم. اما حضور فزاینده سفرنامه نویسان بازدید کننده آستان قدس را باید در عصر قاجار به سبب گسترش صنعت گردشگری و گسترش ماموریت های اداری ماموران و دیپلمات های دیگر ملل جهان و نیز پیشرفت علم، در قرون سیزدهم و چهاردهم قمری دانست. روش تحقیق در این پژوهش به صورت کیفی با رویکرد توصیفی مبتنی بر گزارش های برگرفته شده از سفرنامه هاست. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که بر اساس بررسی پیشینه سفرنگاشته های سیاحان از آستان قدس، گردشگری و ماموریت های اداری سیاسی در ایران و خصوصا مشهد و در نهایت آستان قدس، از مجموعه عوامل اصلی و اهداف عمده بازدیدکنندگان بارگاه اقدس رضوی است.

کلیدواژه ها:

آستان قدس رضوی ، سیاحان و سفرنامه نویسان ، گردشگری و ماموریت های اداری ، اهداف تبلیغی و تبشیری