نقش زنان کرد در بازتولید فرهنگ شفاهی

فرهنگ شفاهی یکی از مهمترین مولفه های هویت فرهنگی جامعه کردی است که در فرآیند انتقال میان نسلی، نقش زنان در حفظ، بازآفرینی و تداوم آن جایگاهی محوری دارد. این پژوهش با هدف تبیین نقش زنان کرد در بازتولید فرهنگ شفاهی با رویکرد کیفی و بر پایه مصاحبه نیمه ساختار یافته با خبرگان فرهنگی و راویان فرهنگ شفاهی که به شیوه هدفمند انتخاب شدند و با استفاده از تکنیک تحلیل لایه ای علی (CLA) انجام گرفت و نتایج حاکی از آن است که زنان کرد همچنان مهم ترین راویان و انتقال دهندگان قصه ها، لالایی ها، مرثیه ها، ترانه های آیینی، ضرب المثل ها و افسانه های محلی هستند هر چند بستر انتقال از فضای سنتی به رسانه های دیجیتال و شبکه های اجتماعی گسترش یافته است. در سطح سیستمی بازتولید فرهنگ شفاهی تحت تاثیر تداوم ارتباطات میان نسلی، حفظ زبان کردی، آیین های جمعی، نقش خانواده و همچنین تحولات ناشی از آموزش رسمی، شهرنشینی، مهاجرت و رسانه های نوین قرار دارد. در سطح گفتمانی این فرایند در چارچوب گفتمان های هویت فرهنگی، جامعه پذیری، مسئولیت اجتماعی زنان و پویایی فرهنگ معنا یافته و زنان از حافظان سنت به بازآفرینان فعال روایت ها و مضامین هویتی و اجتماعی تبدیل شده اند. در لایه اسطوره ای نیز زن کرد با استعاره هایی همچون «درخت بلوط»، «آتشبان» و «سیمرغ قصه ها» به عنوان نماد استمرار حافظه فرهنگی و پیونددهنده گذشته، حال و آینده بازنمایی می شود. در مجموع، بازتولید فرهنگ شفاهی حاصل تعامل عوامل ارتباطی، ساختاری، گفتمانی و نمادین است و زنان کرد به عنوان کنشگران فعال فرهنگی نقشی اساسی در تداوم، بازآفرینی و انطباق این میراث با شرایط اجتماعی معاصر ایفا می کنند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ شفاهی ، زنان ، کرد ، بازتولید فرهنگ