نقش بازی درمانی در کاهش پرخاشگری کودکان

مقدمه: پرخاشگری یکی از شایع ترین اختلالات رفتاری در دوران کودکی است که می تواند پیامدهای جدی برای عملکرد فردی، تحصیلی و اجتماعی کودک به همراه داشته باشد. بازی درمانی به عنوان یکی از مهم ترین مداخلات روان شناختی ویژه کودکان بر این اصل استوار است که کودک از طریق بازی آسان تر از گفتار احساسات و تعارض های درونی خود را بیان می کند. با وجود گسترش پژوهش ها در این حوزه شواهد موجود همچنان با ناهمگونی قابل توجهی همراه است. روش مطالعه حاضر یک مرور روایتی مبتنی بر جستجوی نظام مند است که با هدف بررسی اثربخشی بازی درمانی در کاهش رفتارهای پرخاشگرانه کودکان انجام شد. جستجوی مطالعات در پایگاه های اطلاعاتی PsycINFO، Web of Science، Scopus، PubMed، Google Scholar برای مقالات منتشر شده از ژانویه ۲۰۰۰ تا ژوئن ۲۰۲۶ انجام شد. از مجموع ۱۸۰ مقاله شناسایی شده، ۱۲ مطالعه که معیارهای ورود را دارا بودند، وارد مرور شدند. یافته ها از میان ۱۲ مطالعه شامل ۳ مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی، ۸ مطالعه نیمه تجربی و ۱ مطالعه تجربی بودند. دامنه سنی شرکت کنندگان ۴ تا ۱۲ سال و حجم نمونه بین ۲۴ تا ۷۲ نفر متغیر بود. رویکردهای بازی درمانی شامل بازی درمانی گروهی کودک محور (CCPT)، شناختی-رفتاری و مبتنی بر رابطه والد-کودک بود. تعداد جلسات از ۸ تا ۱۶ جلسه و مدت زمان هر جلسه از ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت متغیر بود. یافته های مطالعات به طور کلی نشان داد که بازی درمانی در کاهش سطوح پرخاشگری کودکان موثر بوده است. علاوه بر کاهش پرخاشگری برخی مطالعات افزایش همدلی، خودتنظیمی، خلاقیت و مهارت های اجتماعی را نیز گزارش کردند. نتیجه گیری: بازی درمانی با رویکردهای متنوع خود یک مداخله موثر در کاهش رفتارهای پرخاشگرانه کودکان ۴ تا ۱۲ سال است. با این حال به دلیل محدودیت هایی مانند غلبه مطالعات از یک منطقه جغرافیایی خاص، حجم نمونه کوچک، فقدان دوره های پیگیری طولانی مدت و تنوع ابزارهای سنجش انجام پژوهش های آینده با حجم نمونه بزرگ تر، دوره های پیگیری طولانی مدت و استفاده از ابزارهای سنجش چندمنبعی توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

بازی درمانی ، پرخاشگری ، کودکان ، بازی درمانی کودک محور ، بازی درمانی شناختی رفتاری ، مرور نظام مند