نقش سواد هوش مصنوعی در ارتقای آمادگی کارکنان با تاکید بر تمایز آن از سواد رسانه ای و سواد اطلاعاتی

سواد هوش مصنوعی به عنوان یک شایستگی کلیدی در عصر فناوریهای نوین ظهور یافته است اما این مفهوم نوپا غالبا با دو مبحث سواد رسانه ای و سواد اطلاعاتی همپوشانی دارد. این ابهام، مفهومی تدوین راهبردهای موثر برای ارتقای آمادگی کارکنان در سازمان ها را با چالش مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین تمایزات مفهومی سواد هوش مصنوعی از دو حوزه دیگر و تحلیل نقش آن در ارتقای آمادگی کارکنان انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی است که با روش تحلیل محتوای اسناد انجام شد. جامعه پژوهش شامل اسناد کلان بین المللی و مقالات بومی بازه ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۶ میلادی بود که از میان آنها ۱۲ سند مرجع ۶ سند لاتین و ۶ مقاله معتبر داخلی به صورت هدفمند به عنوان نمونه نهایی انتخاب و کالبدشکافی شدند. نتایج نشان داد که سواد هوش مصنوعی از نظر هدف نهایی درک منطق محاسباتی ماشین، نقطه تمرکز عاملیت الگوریتم، مهارتهای محوری مهندسی دستور و تفکر (الگوریتمی) و دغدغه های اصلی جعل عمیق و توهم ماشین کاملا از سواد رسانه ای و سواد اطلاعاتی متمایز و در واقع لایه ای تکاملی بر روی آنها است. همچنین یافته ها نشان داد که سواد هوش مصنوعی نقش تعیین کننده ای در ارتقای آمادگی کارکنان در ابعاد شناختی، مهارتی، اخلاقی و تصمیم گیری ایفا می کند. بر این اساس پیشنهاد میشود سازمان ها با تمایز قائل شدن میان سه سطح سواد برنامه های توانمندسازی کارکنان خود را مبتنی بر چارچوب شایستگی چهار بعدی سواد هوش مصنوعی طراحی نمایند.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، سواد رسانه ای ، سواد اطلاعاتی ، آمادگی کارکنان