تحلیل تطبیقی نهاد حقوقی اکراه غیر قابل تحمل و ترس غیر قابل غلبه / مقاومت ناپذیر در دو نظام حقوقی ایران و اسپانیا با رویکردی مبتنی بر روانشناسی قانونی

نظام های حقوقی ایران و اسپانیا برای مواجهه با مواردی که اراده فاعل تحت تاثیر فشارهای درونی یا بیرونی قرار دارد راهکارهای متفاوتی اندیشیده اند. این مقاله با رویکردی تطبیقی و مبتنی بر آموزه های روانشناسی قانونی نهاد اکراه غیر قابل تحمل موضوع ماده ۱۵۱ ق.م.ا در حقوق ایران را با نهاد ترس غیر قابل غلبه / مقاومت ناپذیر (Miedo insuperable) در بند ۶ ماده ۲۰ قانون مجازات اسپانیا مقایسه می کند. در حقوق کیفری ایران مصوب ۱۳۹۲ اکراه غیر قابل تحمل ماده ۱۵۱ به عنوان نهادی مستقل برای رفع مسئولیت کیفری پیش بینی شده است که بر مبنای فشار خارجی (انسان) تعریف می شود. در مقابل بند ۶ ماده ۲۰ قانون مجازات اسپانیا با رویکردی کل نگر این وضعیت را تحت لوای علل معاف کننده (eximentes) قرار می دهد که تمرکز اصلی آن بر زوال توانایی انطباق رفتاری است نه نوع منشا فشار روانی که انسان باشد یا غیر آن.

کلیدواژه ها:

ترس مقاومت ناپذیر / غیر قابل غلبه ، اکراه غیر قابل تحمل ، مسئولیت کیفری ، اراده ، قابلیت انتساب جرم ، رضا ، اراده