ارتقای نظم و انگیزه مشارکت در نماز جماعت مدرسه از طریق طراحی «نقش های همیار نماز» در دانش آموزان دختر پایه چهارم تا ششم

این اقدام پژوهی با هدف ارتقای نظم و انگیزه مشارکت در نماز جماعت مدرسه در میان دانش آموزان دختر پایه های چهارم تا ششم ابتدایی انجام شد. جامعه آماری شامل ۱۰۰ دانش آموز بود. در مرحله اول (شواهد پیش از اقدام)، به مدت ۴ هفته، میزان حضور و غیاب ثبت شد که نشان دهنده مشارکت تنها ۱۰ درصدی دانش آموزان در نماز جماعت و ۱۵ درصدی نماز فرادا بود. همچنین نظرات دانش آموزان از طریق صندوق ناشناس جمع آوری شد که مهم ترین علت نماز نخواندن «بی انگیزگی و نداشتن حوصله» و مهم ترین علت نماز خواندن دریافت جایزه بود. مشاهدات میدانی حاکی از بی نظمی، صف ها، بی میلی به حضور و عدم داوطلبی برای همکاری بود. راهکار اصلی این پژوهش طراحی نقش های همیار نماز شامل مسئول حضور و غیاب، یادآور، وقت موذن، مکبر و مرتب کننده کفش ها بود. همچنین هر روز مسئولیت برگزاری نماز جماعت به یک کلاس واگذار گردید، به نمازگزاران ماهانه جوایزی اهدا شد و درصد حضور هر کلاس به عنوان افتخار معنوی در مراسم صبحگاه و کانال مدرسه اعلام گردید. این طرح به مدت ۸ هفته اجرا شد. شواهد پس از اقدام نشان داد که میزان شرکت در نماز جماعت از ۱۰ درصد به ۵۰ درصد افزایش یافت، نماز فرادا از ۱۵ درصد به ۱۰ درصد کاهش پیدا کرد و تعداد دانش آموزانی که اصلا نماز نمی خواندند از ۷۵ درصد به ۴۰ درصد رسید. علل ذکر شده برای نماز خواندن علاوه بر دریافت جایزه شامل «دوست داشتن نقش»، «افتخار کلاسی» و «احساس مسئولیت» بود. مشاهدات میدانی نشان داد که دانش آموزان برای پذیرش نقش های همیاری رغبت زیادی نشان داده و بر سر مسئولیت ها دعوا می کردند و دانش آموزان نامنظم با سپردن یک نقش به حضور منظم و با انگیزه روی آوردند. نتایج این اقدام پژوهی نشان می دهد که واگذاری نقش های فعال و مسئولیت های واقعی به دانش آموزان همراه با تشویق گروهی و شفاف سازی، عملکرد تاثیر چشمگیری در افزایش نظم، انگیزه درونی و مشارکت منظم در نماز جماعت دارد. بر اساس یافته ها پیشنهادهایی مانند طراحی گذرنامه نماز، برگزاری نماز جماعت خانوادگی، راه اندازی ایستگاه جایزه غافلگیر کننده و ایجاد نشان همیار برتر برای بهبود بیشتر وضعیت ارائه شد.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، نماز جماعت ، همیار ، نماز ، انگیزه ، نظم ، نقش ، دهی دانش آموزان دختر ، مقطع ابتدایی