تحلیل نقش شبکه های اجتماعی در بروز پرخاشگری نوجوانان و راهکارهای پیشگیری وضعی

زمینه و هدف پدیده پرخاشگری در میان نوجوانان به یکی از دغدغه های اصلی خانواده ها و نظام آموزشی تبدیل شده است. همزمان با این روند، نفوذ روزافزون شبکه های اجتماعی الگوهای هیجانی و ارتباطی نسل جدید را دستخوش تغییرات بنیادین کرده است. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند پژوهش های داخلی و خارجی به تحلیل نقش شبکه های اجتماعی در شکل گیری و بروز پرخاشگری در نوجوانان و ارائه راهکارهای پیشگیری وضعی پرداخته است. روش این مطالعه از نوع مرور نظام مند است. پژوهشگر با جستجوی کلیدواژه های تخصصی در پایگاه های علمی معتبر ۱۰ منبع کلیدی را که از نظر اعتبار علمی و تناسب موضوعی دارای غنای کافی بودند انتخاب کرده و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد واکاوی و دسته بندی قرار داده است. یافته ها: نتایج نشان می دهد که شبکه های اجتماعی از دو مسیر مستقیم الگوبرداری از محتوای خشن و حاضر جوابی و غیرمستقیم (جبران خلاهای عاطفی، نمایش خود جعلی و قربانی سازی سایبری) به تشدید پرخاشگری دامن می زنند. فرآیند پرخاشگری از جدال کلامی آغاز شده و با نمایش خود جعلی و قلدرنمایی به دعواهای واقعی میانجامد. یافته ها نشان می دهد که تجربه قلدری در مدرسه به طور مستقیم به فضای مجازی منتقل می شود، همچنین استفاده مشکل ساز از شبکه های اجتماعی با هر چهار نوع پرخاشگری آشکار واکنشی، آشکار-پیش دستانه، رابطه ای واکنشی و رابطه ای-پیش دستانه رابطه معناداری دارد و تفاوت های جنسیتی در سبک های پرخاشگری پسران آشکار و دختران رابطه ای قابل مشاهده است. نتیجه گیری شبکه های اجتماعی نقش انکارناپذیری در تشدید پرخاشگری نوجوانان دارند و این پدیده یک زنجیره علی و معلولی است که از الگوبرداری کلامی آغاز شده و تا خشونت فیزیکی ادامه می یابد، بنابراین مداخلات پیشگیرانه باید در دو سطح پیشگیری وضعی شامل تدابیر فنی، نظارتی و قانونی برای کاهش فرصت های ارتکاب جرم و پیشگیری اجتماعی شامل آموزش سواد رسانه ای، تقویت پیوندهای عاطفی خانواده و طراحی برنامه های آموزشی مبتنی بر تفاوت های جنسیتی طراحی و اجرا شوند.

کلیدواژه ها:

پرخاشگری ، شبکه های اجتماعی ، نوجوانان ، فضای مجازی ، پیشگیری وضعی ، قلدری سایبری