فرسودگی روانی ناشی از حضور مداوم در فضای آنلاین مرور نظام مند پژوهش های روان شناختی و تربیتی

گسترش روزافزون فناوری های ارتباطی و افزایش وابستگی انسان معاصر به فضای آنلاین تغییرات گسترده ای در شیوه تعامل، یادگیری، کار و زندگی روزمره ایجاد کرده است. اگرچه حضور در محیط های دیجیتال فرصت های فراوانی برای ارتباط، دسترسی به اطلاعات و انجام فعالیت های مختلف فراهم ساخته است اما استفاده مداوم و بدون مرزبندی از این فضا می تواند پیامدهای روان شناختی قابل توجهی به همراه داشته باشد. یکی از پیامدهای مهم این وضعیت فرسودگی روانی ناشی از حضور مستمر در فضای آنلاین است که با مولفه هایی مانند خستگی ذهنی، کاهش تمرکز، فشار عاطفی، احساس اشباع اطلاعاتی و کاهش انگیزه همراه می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل موثر، پیامدها و راهکارهای مقابله با فرسودگی روانی ناشی از حضور مداوم در فضای آنلاین و با استفاده از روش مرور نظام مند انجام شده است. در این پژوهش مطالعات علمی مرتبط با موضوع در پایگاه های اطلاعاتی داخلی و خارجی مورد بررسی قرار گرفتند و پژوهش های واجد شرایط پس از غربالگری و ارزیابی کیفی انتخاب و تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که عواملی مانند اضافه بار اطلاعاتی، استفاده طولانی مدت از شبکه های اجتماعی، فشار برای همیشه در دسترس بودن، مقایسه اجتماعی، دریافت مداوم اعلان ها و مرزهای نامشخص میان زندگی شخصی و فضای دیجیتال از مهم ترین عوامل ایجاد کننده فرسودگی روانی هستند، همچنین نتایج مطالعات نشان داد که این پدیده می تواند با پیامدهایی مانند افزایش استرس، اضطراب، اختلال در خواب، کاهش بهره وری، افت کیفیت روابط اجتماعی و کاهش بهزیستی روان شناختی همراه باشد. مطالعات مرور شده همچنین بر اهمیت مدیریت زمان حضور آنلاین، ایجاد مرزهای دیجیتال، افزایش سواد رسانه ای و توسعه راهبردهای خود تنظیمی در استفاده از فناوری تاکید کرده اند. بر اساس یافته های این پژوهش فضای آنلاین اگرچه بخش جدایی ناپذیر زندگی معاصر است اما استفاده افراطی و کنترل نشده از آن می تواند سلامت روان افراد را تهدید کند، بنابراین توجه به مفهوم فرسودگی روانی دیجیتال و تدوین راهکارهای پیشگیرانه در حوزه های فردی، آموزشی و سازمانی ضرورتی مهم برای ارتقای سلامت روان در عصر دیجیتال محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

فرسودگی روانی ، فضای آنلاین ، خستگی ، دیجیتال ، استرس ، فناوری ، شبکه های اجتماعی ، سلامت روان ، مرور نظام مند