ساختار سرمایه و تاثیر آن بر ریسک و بازده شرکت ها

در دنیای رقابتی امروز انتخاب ساختار سرمایه به عنوان یکی از تصمیمات راهبردی مدیریت مالی نقشی تعیین کننده در ایجاد توازن میان ریسک و بازده و در نتیجه موفقیت یا شکست شرکت ها دارد. هدف این مقاله ارائه یک مرور جامع و نظام مند از مبانی نظری و شواهد تجربی داخلی و خارجی درباره تاثیر ساختار سرمایه بر ریسک و بازده شرکت ها و نیز شناسایی عوامل ایجاد کننده تفاوت و تناقض در نتایج پژوهش هاست. از منظر تاریخی ادبیات ساختار سرمایه از دیدگاه های اولیه مرتبط بودن ساختار سرمایه با ارزش شرکت آغاز شد و سپس با نظریه بی ربط بودن مودیلیانی و میلر در شرایط بازار کامل وارد مرحله ای جدید گردید؛ در ادامه نظریه های توازن و سلسله مراتبی به عنوان دو چارچوب محوری در تبیین رفتار تامین مالی شرکت ها مطرح شدند که به ترتیب بر وجود سطح بهینه بدهی و ترجیح ترتیبی منابع تامین مالی تاکید دارند؛ همچنین ادبیات جدیدتر نشان می دهد عوامل رفتاری مدیران و زمان بندی بازار می تواند ساختار سرمایه بلندمدت شرکت را شکل دهد. مقاله حاضر ضمن تعریف دقیق ساختار سرمایه و اجزای آن (بدهی، حقوق صاحبان سهام و ابزارهای ترکیبی)، به تشریح انواع ریسک مرتبط با تصمیمات اهرمی شامل ریسک تجاری، مالی سیستماتیک و غیرسیستماتیک پرداخته و پیامدهای افزایش بدهی بر ریسک ورشکستگی و هزینه های درماندگی مالی را توضیح می دهد. در بخش بازده نیز معیارهای بازده تحقق یافته و مورد انتظار و شاخص هایی مانند بازده سهام مرور می شود و نشان داده می شود که اثر اهرم مالی بر بازده دوگانه و وابسته به شرایط اقتصادی است. در نهایت با تکیه بر شواهد ایران و جهان نتیجه گیری می شود که رابطه ساختار سرمایه با ریسک و بازده پیچیده، چند بعدی و زمینه محور است و اختلاف یافته ها عمدتا از تفاوت در سنجه های اندازه گیری، روش های تحلیلی، شرایط کلان و ویژگی های نهادی ناشی می شود.

کلیدواژه ها:

ساختار سرمایه ، اهرم مالی ، ریسک مالی ، بازده سهام ، بورس اوراق بهادار تهران